Ел ішінде бір тентек жүрмей ме?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — елдің ішінде де мінезі шәлкес, тәртібі нашар, жұртқа тыныштық бермейтін бір адам кездеседі деген ой. Астарлы мағынасы — кез келген қоғамда ортақ тәртіпке бағынбайтын, елдің берекесін бұзатын адам болады, бірақ оны бүкіл халыққа телуге болмайды. Яғни бір тентектің ісіне қарап, тұтас елді кінәламау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» сөзі — көпшілік қауым, жұрт, орта. «Тентек» — жөнсіз қылық жасайтын, сөзге тоқтамайтын, тәртіп бұзатын адам бейнесі. Мақал қоғамдағы әртүрлі мінезді адамдарды шынайы көрсетеді: елдің ішінде жақсысы да, мінезі ауырлау бірен-сараны да болуы мүмкін. Сол арқылы халық адамды жалпылап бағаламауға үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сыныпта, жұмыста, аулада немесе әлеуметтік ортада жиі естілуі мүмкін. Мысалы, бір мекемеде бір қызметкер тәртіп бұзып, бәрінің жұмысын қиындатса, «ел ішінде бір тентек жүрмей ме?» деп, оның жеке мінезін айтып, ұжымның бәрін кінәламау керегін аңғартады. Мақал сабырмен қарап, бір адамның ісін жалпы ортаға жаба салмауды ескертеді.