«Ылдисыз өр болмайды, Қапысын таппас ер болмайды.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Өрге шыққан жол ылдиға да түседі, ылдисыз өр жоқ. Сол сияқты қапысын таппайтын ер жоқ: ең мықты батырдың да аңдаусыз сәті, осал тұсы болады. Мақалда екі ой бар. Біріншісі — ешкім мінсіз емес, кез келген күштінің әлсіз жері бар, сол жерден ұтылуы мүмкін. Екіншісі — өмірде көтерілу мен құлдилау алмасып отырады. Мақал мықты адамды сақтыққа шақырады, ал жеңілген адамға жұбаныш береді: сүрінгенің — сенің әлсіздігің емес, өмірдің заңы.

Образдар мен теңеулер

Ылди мен өр — көштің, жолаушының күнделікті көрген көрінісі: таудан асқан жол бірде өрлейді, бірде құлдилайды, бірінсіз бірі болмайды. Қапы — аңдаусыз қалған, сақтығы босаған сәт; «қапы қалды» деп байқамай ұтылып қалған адамды айтады. «Қапысын табу» — қарсыластың сол сәтті аңдып, соққы беруі. Өр мен ер сөздері ұйқасып, табиғат заңы адам мінезіне көшіріледі: жолдың ылдиы қандай заңды болса, ердің қапысы да сондай.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды сәтсіздікке ұшыраған мықты адамды жұбату үшін, не өз күшіне тым сенген адамға ескерту ретінде айтады. Мысалы, тәжірибелі күресші жас қарсыласынан күтпеген жерден жеңілгенде, жаттықтырушы: «Ылдисыз өр болмайды, қапысын таппас ер болмайды. Енді сабақ ал», — дейді. Әлсіздікті, жалқаулықты ақтау үшін айтылмайды: бұл мықтының да сүрінетінін мойындау.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылдың ең тәжірибелі малшысы боранда бірнеше қойын жоғалтып алып, ұялып отырады. Көршісі жанына келіп, мақалды айтады.
— Шахматтан облыс чемпионы жас балаға ұтылып қалады. Ұстазы күліп, мақалды айтады да, ойынды бірге талдап шығады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Ылдисыз өр болмайды, Қапысын таппас ер болмайды. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Yldısyz ór bolmaıdy,
Qapysyn tappas er bolmaıdy.