Қыз: «Қуыршақ», - дейді,
Ұл: «Құлыншақ», - дейді.
«Қыз: «Қуыршақ», - дейді, Ұл: «Құлыншақ», - дейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Қыз «қуыршақ» дейді, ұл «құлыншақ» дейді: балалардың ойыны мен қалауы олардың бейімін, болашақ тірлігін алдын ала аңғартады. Бұрынғы ауылда қыз бала қуыршақ ойнап, ана болуға, үй ұстауға, ұл бала құлынмен ойнап, жылқы бағуға, ер болуға бейімделетін. Мақал ата-анаға баланың қызығушылығын байқап, соған қарай баулуға кеңес береді. Бүгін бұл бөлініс қатаң емес: ойды әр баланың өз бейімі бар деп түсінген жөн.
Образдар мен теңеулер
Қуыршақ — бұрын шүберектен, жүннен тігілген қыздар ойыншығы; құлыншақ — құлынның еркелете айтылған атауы, ауыл баласы ерте бастан құлынмен ойнап, оны баулып өскен. Мақал екі жолды «дейді» сөзімен аяқтап, балалардың өз аузынан шыққан тілекті келтіргендей етеді. «Қуыршақ» пен «құлыншақ» ұйқасы мақалды балалар тақпағындай жеңіл етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды балалардың әртүрлі қызығушылығы туралы, қыз бен ұлдың қалауы бөлек екенін әзілмен айтқанда қолданады. Мысалы, туған күнге немерелеріне сыйлық таңдап жүрген ата әйеліне осы мақалды айтып, біріне қуыршақ, біріне ағаш ат алады. Әзіл, жылы үнмен.
Қолданылу жағдаяттары
— Базардан қайтқан әке балаларының бірі қуыршақ, бірі ағаш ат сұрағанын көріп, осы мақалды айтып күлді.
— Балабақшада ойыншық бөліскенде тәрбиеші балалардың таңдауын бақылап, ата-аналарға мақалды айтты.
Ul: «Qulynshaq», - deıdi.