«Қызға бергенді қыз өтер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баланың жасауы, киімі, оған берілген дүние-мүлкі өзімен бірге кетеді, яғни ол дүниенің бәрі бір әулетте мәңгі қалмайды. Астарлы мағынасы — қызға артылған мал-мүлік, сый-сияпат уақытша екенін ескертіп, істі орынсыз ысырап етпеуге, дүниеге тым байланып қалмауға шақырады. Қазақ танымында қыз жат жұрттық деп саналғандықтан, оған берілген несібе өз жолымен тарайды деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыз» — тек бір адам емес, қыз баланың өз үйінен ұзатылып, басқа әулетке келін болып баруын білдіретін бейне. «Өтер» сөзі — дүниенің өтпелілігін, қолдағы нәрсенің тұрақсыз екенін аңғартады. Яғни мақал адамға мал мен дүние бүгін бар, ертең жоқ екенін, сондықтан ең бастысы — жақсы ат, дұрыс тәрбие, орынды қылық екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде қыз жасауына, ұзату тойына шамадан тыс шығынданбауды ескерту үшін айтылады. Мысалы, бір отбасы қарызға батып, қымбат жиһаз бен киім алуға ұмтылса, үлкендер «Қызға бергенді қыз өтер» деп, артық сән-салтанаттан гөрі ықылас пен ақылдың маңызды екенін айтады.