Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
«Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы. Ұлымның баласы - Қара…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы. Ұлымның баласы - Қара жылан анасы» деген мақал ескі отбасылық қатынастағы бір әлсіз тұсты ашық айтады. Немерелердің бәрі бір бала болса да, кей әже қызынан туған немересін «балдан тәтті» көреді, өйткені оның анасы – өз қызы. Ал ұлынан туған немересінің анасы – келін, ене мен келін арасындағы салқындық ескі тұрмыста жиі кездескен, «қара жылан» деген қатты сөз осыдан туған. Яғни мақал немереге деген сезімге оның анасына деген көзқарас әсер ететінін аңғартады. Бұл – мақтау емес, тұрмыстағы бір шындықты байқаған сөз.
Образдар мен теңеулер
«Бал» – тәттілік, жақындық, ыстық сезім. «Қара жылан» – суық, қауіпті, жатсынатын нәрсенің бейнесі. Екі қарама-қарсы образ бір отбасының ішінде екі түрлі сезім қалай пайда болатынын көрсетеді. Мақалда енелердің осындай бір жақты көзқарасын әжуалау да бар, сондықтан ол келінді жамандау үшін емес, адам мінезінің осалдығын байқату үшін айтылған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін мақалды ескерту ретінде түсінген дұрыс: үлкендерге барлық немере бірдей ыстық болуы керек, ал келін – қыздай жақын адам. Мысалы, әже қызының балаларын еркелетіп, ұлының балаларына салқын қараса, балалар бұл айырманы бірден сезеді. Ене мен келін арасындағы түсініспеушілік балаларға ауыспауы тиіс.
Ulymnyń balasy - Qara jylan anasy.