«Қыз бала өріс.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Қыз бала өріс» деген мақал қыздың отбасы үшін ғана емес, бүкіл әулет үшін де кеңдік пен береке әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында өріс — мал жайылатын кең жер. Астарлы мағынада қыз бала үйдің сәні, тәрбиенің көркі, сыйластықтың бастауы деген ой жатыр. Қыз өссе, үйдің әдебі артып, елмен араласу, құда-жекжатпен байланыс кеңейеді. Сондықтан қазақ қызына әрдайым ерекше құрметпен қарап, оның тәрбиесіне көп мән берген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өріс» сөзі кеңістік, молшылық, мүмкіншілік ұғымдарын бейнелейді. Яғни қыз бала — әулеттің өрісін кеңейтетін, абыройын өсіретін құндылық. Бұл образ қазақ дүниетанымындағы қыздың орны биік екенін, оның мінезі мен тәрбиесі отбасының бет-бейнесі саналатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қыз баланың білімді, тәрбиелі, парасатты болып өсуінің маңызын еске салады. Мысалы, ата-ана қызын тек үй шаруасына емес, оқуына да баулып, оның болашағына жағдай жасайды, өйткені тәрбиелі қыз — отбасының ғана емес, қоғамның да көркі.