Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
57.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Жаман қойшы жайлауын бір күн жейді,
Жақсы қойшы жайлауын мың күн жейді.
Жақсы қойшы жайлауын мың күн жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойды дұрыс бағатын шопан жайлаудың шөбін ретсіз таптамай, ұзақ уақытқ...
Түйе- байлық,
Қой - мырзалық,
Жылқы - сәндік,
Ешкі - жеңілдік ,
Сиыр - ақтық,
Шаруаның бәрі бес,
Диқаншылық оған ес.
Қой - мырзалық,
Жылқы - сәндік,
Ешкі - жеңілдік ,
Сиыр - ақтық,
Шаруаның бәрі бес,
Диқаншылық оған ес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда төрт түліктің әрқайсысы шаруашылықтағы өз орнымен бағаланады. Түйе — көшпелі тіршілікте...
Мал құлағы - саңырау.
**Негізгі мағынасы** «Мал құлағы - саңырау» деген мақалдың тура мағынасы: малдың еститін құлағы болса да, оның адамша т...
Ат қадірін білмесең,
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ат пен ас сияқты өмірлік маңызды екі құндылықтың қадірін білуді үйретеді. Тура мағынасынд...
Көкек айы - көк ішек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көктемнің соңына қарай, көк шығып, жер беті жасылдана бастаған шақты білдіреді. Тура мағы...
Мал ашуы - жан ашуы.
**Негізгі мағынасы** «Мал ашуы - жан ашуы» деген мақалдың тура мағынасы — малдың ашығуы адамға ауыр тиеді, өйткені мал...
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін айт...
Түйе майы - түгел май,
Шұбатын кертіп іш.
Шұбатын кертіп іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің сүтінен ұйытылған шұбаттың да, одан алынатын майдың да қадірі зор екенін білдіред...
Мал - баланың шашуы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте ма...
Жылқы - малдың патшасы,
Түйе - малдың қасқасы.
Түйе - малдың қасқасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазақ тұрмысында жылқы мен түйенің ерекше орнын көрсетеді. Тура мағынасында жылқы да, тү...
Серке еті - ем, ешкі еті - жел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ешкі етінің құнарын, жеңіл сіңетін қасиетін мадақтайды. Тура мағынасында серкенің еті де,...
Сәуірдегі жауын -
сауып тұрған сауын.
сауып тұрған сауын.
**Негізгі мағынасы** Сәуір айындағы жаңбырдың орны бөлек: ол көктемгі жерге нәр беріп, шөптің шүйгін шығуына, малдың жақ...
Қой егіз тапса,
Шөптің басы айыр шығады.
Шөптің басы айыр шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой егіз туса, одан да көп жем-шөп керек болады, сондықтан шөптің басы...
Түйе атасы - нар,
Ағаш атасы - шынар.
Ағаш атасы - шынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр заттың, әр нәрсенің өзіне лайық ең биік, ең мықты, ең көрнекті түрі болатынын білдіред...
Мал басқа , қына тасқа бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың басы көбейіп, қына тасқа біткендей, тіршілікке қолайлы ортада ғ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Малды теппе, ақты төкпе.
**Негізгі мағынасы** «Малды теппе, ақты төкпе» — малға да, сүтке де құрметпен қара деген тәрбиелік мәні бар мақал. Тура...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.