Мал, төрт түлік туралы — 2-бет 304
Сұрыптау:
Бір қозы туса, бір түп жусан артық өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір қозы дүниеге келсе, соған азық болар жусан да көбейеді деген ойды…
Бір мал арқан тоздырар,
Екі мал табан тоздырар.
Екі мал табан тоздырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана малды күнде арқандап ұстау арқанды тоздырады, ал екі малды қатар…
Бір түлікке бай болғанша,
Әр түлікке сай бол.
Әр түлікке сай бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана мал түріне түгел бай болып, соған ғана сүйеніп қалма, әр…
Боталаған түйеден,
Бұлақ суы артылмас;
Құлындаған биеден,
Құдық суы артылмас.
Бұлақ суы артылмас;
Құлындаған биеден,
Құдық суы артылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: боталаған түйе мен құлындаған бие көп су ішеді, сондықтан олардың шөлін…
Бота ойнақтаса- молшылық,
Тайлақ ойнақтаса - тоқшылық,
Кәрі түйе ойнақтаса - жоқшылық.
Тайлақ ойнақтаса - тоқшылық,
Кәрі түйе ойнақтаса - жоқшылық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың мінез-құлқы арқылы ел тұрмысының жай-күйін аңғартады. Бота мен тайлақтың еркін ойнауы…
Күнде бір мақал
«Мал, төрт түлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді…
Ботасын алма біреудің,
Өз тайлағың кетеді.
Өз тайлағың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің өзінде барын қызғанып, тартып алуға әуестенбе деген ойды білдіреді. Тура…
Ботасы өлген інгенге,
Нар теліген зорлық.
Құлыны өлген қулыққа,
Тай теліген зорлық.
Нар теліген зорлық.
Құлыны өлген қулыққа,
Тай теліген зорлық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасынан айырылған інгенге өзге нардың ботасын телу де, құлынынан…
Бұйырған малға тісің тисін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға тағдырдан, несібеден келген малдың берекесі болсын, соны…
Бұқа кімдікі болса, онікі болсын,
бұзау өзімдікі.
бұзау өзімдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқа кімнің малы болса, соның иелігі, ал бұзау өз қолында қалған соң, оны…
Бұралқы мал мінуге жақсы.
Негізгі мағынасы Мақал адамның өзіне тиесілі емес, иесіз не бөтен нәрсені аямай пайдаланатынын сынайды. «Бұралқы мал»…
Диқан бабаның кетпенінен,
Шопан атаның таяғынан жарылқасын.
Шопан атаның таяғынан жарылқасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбек пен несібенің қадірін білдіреді. Тура мағынасында диқанның кетпені мен шопанның таяғы…
Диқан болсаң, өгізің болсын.
Негізгі мағынасы Диқаншылық — табандылықты, даярлықты және жұмысқа жарамды құралды қажет ететін кәсіп. Бұл мақалдың…
Егін ексең, шығырыңды майла,
Мал бақсаң, өрісіңді сайла.
Мал бақсаң, өрісіңді сайла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбекті алдын ала дұрыс ұйымдастыру қажет екенін айтады. Егін ексең, оған су тартатын…
Егіншінің пірі - Диқан ата.
Негізгі мағынасы Бұл мақал егіншілік пен диқаншылықтың қасиетті, берекелі кәсіп екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Екі бие - ел асы,
Үш бие - бұлақ басы,
Бір бие - жоқтың қасы.
Үш бие - бұлақ басы,
Бір бие - жоқтың қасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың, әсіресе биенің шаруашылықтағы орнын аңғартады. Екі бие болса, үйдің сүті мен ырысы…
Екі жылда бір туған,
Түйенікі не талтаң?
Түйенікі не талтаң?
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда түйенің өте сирек төлдейтінін айтып тұр. Түйе екі жылда бір боталайды…
Екі көзі танадай,
Екі өркеші баладай,
Түйе деген жарықтық.
Екі өркеші баладай,
Түйе деген жарықтық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда түйенің сыртқы бейнесі ерекше әсерлі, ірі де айбарлы екенін суреттейді. «Екі көзі танадай»…
Ексең егін, ішерсің тегін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбектің өтеуі міндетті екенін білдіреді. Тура мағынада: егін ексең, оны күтіп-баптап, кейін…
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада…
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің мал-мүлкі мен дәулеті жеке басының ғана сәні емес, ел ішіндегі тірек, ортақ…
Есек барға саналса да, малға саналмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есек иесі үшін бар жануар болғанымен, оны қазақ ұғымында нағыз «мал»…
Ешкі баққан зыр қағар.
Негізгі мағынасы Ешкі баққан зыр қағар деген мақалдың тура мағынасы — ешкі бағып жүрген адам күні бойы тыным таппай…
Ешкі бақсаң, түбіті көп, мүйізі пышаққа сап.
Негізгі мағынасы Ешкі бақсаң, одан тек сүт не ет қана емес, қосымша пайда да табуға болады деген ой айтылады. Ешкінің…
Ешкі бақтым - еңіреп бақтым.
Негізгі мағынасы «Ешкі бақтым - еңіреп бақтым» деген мақал малдың ең қолайсыз, бейнеті көп түрін баққан адамның көрген…
Ешкі егіз тауып, қойдан аспас,
Ит сегіз тауып, елден аспас.
Ит сегіз тауып, елден аспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкі егіз тапса да, қойдай өнімді емес; ит сегіз тапса да, елдің орнын…
Ешкі қырыққан сайын бір өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкіні қайта-қайта қырқай берсең, ол әлсіреп, ақыры өліп қалуы мүмкін…
Ешкілі үй ағы көп сиырлымен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкісі бар үйдің ақ уызы мен сүті көп болғаны, яғни тұрмысы шағын болса…
Ешкінің пірі - Сексек ата.
Негізгі мағынасы «Ешкінің пірі - Сексек ата» деген мақал төрт түлікке қатысты көне нанымнан туған. Тура мағынасында…
Ешкі орнына лақ ал,
Лақ ал да, тына қал.
Лақ ал да, тына қал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкі бермесе, оның орнына лақ ал, содан кейін дау-дамай, талап-талас…
Ешкі сойып жесең, бір күндік,
Сауып ішсең, мың күндік.
Сауып ішсең, мың күндік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкіні бір рет сойып жесең, одан алған пайдаң бір-ақ күнге жетеді; ал…
Жағасы - жайлау, төсі - қыстау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жайлы, кең, қонысқа қолайлы жерді сипаттайды. Тура мағынасында өзен-көл жағасы, белі…
Жазғы етте жасық жоқ,
Қымыз аста қасық жоқ.
Қымыз аста қасық жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаздың берекелі, мол мезгіл екенін меңзейді. Жазда ет те, қымыз да көп болады, сондықтан ас…
Жайлауды жайлап білмеген,
Малды айдап білмейді.
Малды айдап білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлауға дұрыс шығып, қоныс жағдайын танып-білмеген адам малды да дұрыс…
Жайлауы жақсының әр бұта түбі бір кесек ет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы, берекелі жердің қадірін айтады. Тура мағынада: шөбі шүйгін, жайлауы құтты өңірде…
Жақсы ат - жанға серік,
Жақсы ит - малға серік.
Жақсы ит - малға серік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат адамға жолда сенімді көлік, ал жақсы ит малды күзететін қорған…
Жақсы ит - малға серік.
Негізгі мағынасы Жақсы иттің қадірі — оның малды қорғап, қораны күзетіп, иесіне пайда келтіруінде. Бұл мақал тура…
Жақсы қошқар жарты отар қойға тең.
Негізгі мағынасы Жақсы қошқар бүкіл отардың берекесін келтіретін жетекші күш саналады. Мақалдың тура мағынасы — сапалы…
Жалғыз болсаң, түйе сақта,
Жарлы болсаң, бие сақта.
Жарлы болсаң, бие сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қолындағы мүмкіндігіне қарай тірлік қылуды, күнкөрісте шамасына сай шаруаны таңдауды…
Жалпы бар деп жабыдан айғыр салмаңыз.
Негізгі мағынасы Жалпы бар деп жабыдан айғыр салмаңыз деген мақал «бар екен» деп, кез келген нәрсені жөнсіз іске қоса…