Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.1K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Түйе майы - түгел май,
Шұбатын кертіп іш.
Шұбатын кертіп іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің сүтінен ұйытылған шұбаттың да, одан алынатын майдың да қадірі зор екенін білдіред...
Сәуірдегі жауын -
сауып тұрған сауын.
сауып тұрған сауын.
**Негізгі мағынасы** Сәуір айындағы жаңбырдың орны бөлек: ол көктемгі жерге нәр беріп, шөптің шүйгін шығуына, малдың жақ...
Түйе атасы - нар,
Ағаш атасы - шынар.
Ағаш атасы - шынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр заттың, әр нәрсенің өзіне лайық ең биік, ең мықты, ең көрнекті түрі болатынын білдіред...
Түйе - дала кемесі.
**Негізгі мағынасы** «Түйе - дала кемесі» деген мақалдың тура мағынасы — түйе шөлейт пен кең далада жүк тасуға, ұзақ жо...
Малдының беті жарық,
Малсыздың беті шарық.
Малсыздың беті шарық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малы бар адамның жүзі жарық, яғни тұрмысы түзулі, көңілі орнықты деген...
Бота ойнақтаса- молшылық,
Тайлақ ойнақтаса - тоқшылық,
Кәрі түйе ойнақтаса - жоқшылық.
Тайлақ ойнақтаса - тоқшылық,
Кәрі түйе ойнақтаса - жоқшылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың мінез-құлқы арқылы ел тұрмысының жай-күйін аңғартады. Бота мен тайлақтың еркін ойн...
Қыс шілдеде жілік жүгірер,
Жаз шілдеде күлік жүгірер.
Жаз шілдеде күлік жүгірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жыл мезгіліне қарай тіршілік ырғағы өзгеретінін білдіреді. Тура мағынада, қыста малдың жі...
Сиырдың сүті тілінде.
**Негізгі мағынасы** «Сиырдың сүті тілінде» деген мақал малдың берекесі оның күтіміне, әсіресе жем-шөбін дұрыс беріп, б...
Қой сүті - қорғасын.
**Негізгі мағынасы** Қой сүті өте құнарлы, майлы, шипалы болады деген тура мағынасы бар. Астарлы мағынасы — пайдасы мол,...
Ит төлеуі - бір күшік.
**Негізгі мағынасы** «Ит төлеуі - бір күшік» деген мақал әр еңбектің, әр істің өз өтеуі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал етінің қасиетін салыстырып айтады: қой еті — қуатты, нәрлі, тойымды ас, ал жылқы еті...
Май - әулие,
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — майдың асқа да, тіршілікке де өте пайдалы, қажет нәрсе екенін айту. А...
Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Ма...
Мал аяған аттан құр,
Төл аяған ақтан құр.
Төл аяған ақтан құр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды күтпей, аяп-жартылай бағаласаң, одан жақсы ат шықпайды; төлді аяп...
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді....
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.