Бота ойнақтаса- молшылық,
Тайлақ ойнақтаса - тоқшылық,
Кәрі түйе ойнақтаса - жоқшылық.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал малдың мінез-құлқы арқылы ел тұрмысының жай-күйін аңғартады. Бота мен тайлақтың еркін ойнауы — үйде ырыс-береке, қорада азық мол, шаруаның күйі жақсы деген ишара. Ал кәрі түйенің ойнауы — қалыптан тыс, сирек көрінетін құбылыс, яғни малдың да, елдің де жағдайы ауырлап, амалсыз күйге түскенін білдіреді. Астарлы мағынасы: табиғаттағы, малдағы өзгеріс адамның тіршілігімен тығыз байланысты, молшылық болса жас төлдің өзі ойнақ салады, ал жоқшылықта тіршілік берекесі кетеді.

Образдар мен теңеулер

Мұнда бота — жаңа туған, нәзік тіршіліктің белгісі; тайлақ — өсіп келе жатқан қуат пен кеңшілік нышаны; кәрі түйе — өмірдің ауыр салмағын тартқан, шаршаған күйдің бейнесі. «Ойнақтау» сөзі қуаныш пен еркіндікті танытса, оның кәрі түйеге телінуі жағдайдың өзгеріп, табиғи тепе-теңдіктің бұзылғанын көрсетеді. Халық малдың қимылын тұрмыс өлшемі ретінде алады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал үй ішінің, шаруаның немесе кәсіптің жағдайын бейнелі түрде айтуда қолданылады. Мысалы, фермердің қорасындағы төлдер емін-еркін шауып жүрсе, жұрт «шаруаның жүзі жарық, молшылық бар» дейді. Ал мал жүдеп, жұрттың күйі кеткенде, бұл сөз жоқшылықты еске салады.