Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
240
Орташа
Сұрыптау:
Аз қойда айран бар да, өре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аз қой ұстаған адамның қолында айран сияқты күнделікті пайда болғанымен, оны сақтап, өңдеп, қорғап...
Мал - баласы, жер - анасы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баласы, жер - анасы» деген мақал қазақтың мал шаруашылығына сүйенген өмір салтын танытады....
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді....
Бір аяқ қымыздың екі аяқ желі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аяқ қымызды ішуге болғанымен, оған жету үшін екі аяқтай жүріп еңбек...
Ағадағы мал - аспандағы мал,
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы мал-мүлікке, дәулетке сеніп кетпей, оның тұрақсыз болатынын ескертеді....
Мал баққанға бітеді.
**Негізгі мағынасы** «Мал баққанға бітеді» деген мақал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, малды күтіп-бағып, жем...
Құсы жоққа тұрымтай сұңқармен тең,
Аты жоққа қотыр тай тұлпармен тең.
Аты жоққа қотыр тай тұлпармен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құсы жоқ адамға тұрымтайдың өзі сұңқардай көрінеді, аты жоқ адамға қоты...
Мал жақсысы - сиыр.
**Негізгі мағынасы** «Мал жақсысы - сиыр» деген мақал сиырдың қазақ тұрмысындағы аса пайдалы түлік екенін білдіреді. Ту...
Түйе - түлік төресі.
**Негізгі мағынасы** «Түйе - түлік төресі» деген мақал түйенің төрт түліктің ішінде ерекше орны барын білдіреді. Тура м...
Ұшқан құс , жүгірген аң - бәрі тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаттағы ұшқан құс та, жүгірген аң да адамның қорегіне жарайды деге...
Сиыр алсаң, танып ал,
Танымасаң, тарғыл ал.
Танымасаң, тарғыл ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал алуда асығыс шешім қабылдама, алдымен жақсылап танып, тексер дегенді білдіреді. Тура...
Алысқа қой барады,
Ұзатылған қыз барады.
Ұзатылған қыз барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алысқа кететін екі нәрсені — қойды және ұзатылған қызды — қатар қойып, екеуінің де елден...
Бала - жаның, мал - иманың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ата-ана үшін қаншалықты қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ, бала —...
Жылқының пірі - Қамбар ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының киесі мен қадірін білдіреді. Тура мағынасында, қазақ танымында жылқының қам...
Түйе сойсаң, сорпа май,
Жылқы сойсаң, етке май.
Жылқы сойсаң, етке май.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың әрқайсысының өз қасиеті бар екенін көрсетеді. Түйе сойсаң, оның сорпасы майлы, нәр...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.