Мал, төрт түлік туралы — 4-бет 304
Сұрыптау:
Күйлі малдан күйкі төл тумайды.
Негізгі мағынасы Күйлі малдан күйкі төл тумайды деген мақалдың тура мағынасы: тоқ, күтімі жақсы, семіз малдан әлсіз…
Күн батса, қойға соқпақ табылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батқан соң қойды қораға немесе өріске айдайтын соқпақ жол бірден…
Күндіз қойын күтерсің,
Түнде жүнін түтерсің.
Түнде жүнін түтерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал баққан адамның еңбегі күн мен түнге бөлінбей, тынымсыз болатынын білдіреді. Тура…
Күн күркіресе, жер иір,
Жер иісе, мал иір.
Жер иісе, мал иір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат құбылысы мен тіршілік байланысын астастырып түсіндіреді. Күн күркірегенде жердің…
Күтімсіз мал өнбес,
Күйсіз көлік жүрмес.
Күйсіз көлік жүрмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малға күтім жасалмаса, ол көбеймейді, семірмейді, берекелі болмайды; ал…
Күнде бір мақал
«Мал, төрт түлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қайтқан малдың қайыры бар.
Негізгі мағынасы Қайтқан малдың қайыры бар деген мақалдың тура мағынасы — жоғалған не алыстаған малдың қайта оралуы…
Қанша білгіш десе де,
Адам сүймес малсызды.
Адам сүймес малсызды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлкі жоқ адамды жұрт қанша білгіш, ақылды десе де, онша қадірлей…
Қара жердің қадірін,
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен аттың қадірін соларға күнде мұқтаж болып жүрген, тіршілігі соған байланып отырған…
Қас татының жаманы.
Қаракеш болар сипаңдап.
Қалбағайы түйені,
Жүк көтермес қалтаңдап.
Аруанадан туған нар,
Жүк көтерер талтаңдап.
Қаракеш болар сипаңдап.
Қалбағайы түйені,
Жүк көтермес қалтаңдап.
Аруанадан туған нар,
Жүк көтерер талтаңдап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып, шын мықтыны сыртқы көрінісіне қарап емес, ісіне қарап тану…
Қатпа болған түйеге,
Ойсылқара не қылсын?
Қотыр болған қойға,
Шопан ата не қылсын?
Ойсылқара не қылсын?
Қотыр болған қойға,
Шопан ата не қылсын?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты жүдеп, қатпа болған түйеге де, қотыр болған қойға да иесі не істей…
Қозысы өлген саулыққа
Қой теліген барлықта.
Қой теліген барлықта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қозысынан айырылған саулыққа бөтен қойды телігенде, ол оны бәрібір…
Қой алты күн аштыққа шыдайды.
Негізгі мағынасы Қой алты күнге дейін аштыққа шыдай алады деген сөз — малдың төзімді, сабырлы екенін білдіреді. Тура…
Қой анасы - оннан,
Жылқы анасы - бестен.
Жылқы анасы - бестен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың өсімін, ұрғашы малдың құндылығын және шаруашылықтағы ұқыптылықты білдіреді. Қойдың…
Қой бақтым -қоңырау тақтым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой баққан адам мойнына қоңырау тағып, малды бағуда сақтық пен бақылау…
Қойға екі құлағынан басқаның бәрі жау.
Негізгі мағынасы Қойға қатысты бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың өміріне пайдалысы аз, зиян келтіретін нәрсе көп…
Қойды күзде құмға айда,
Жаз шыққанда шымға айда.
Жаз шыққанда шымға айда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал шаруашылығындағы тәжірибені білдіреді: қойды маусымға қарай дұрыс жайылымға айдау керек…
Қойдың басын құмға көм,
Сиырдың басын нуға көм,
Түйенің басын сорға көм.
Сиырдың басын нуға көм,
Түйенің басын сорға көм.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр түліктің басын өзіне лайық жерге көм дегендей көрінеді. Астарлы…
Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы мол…
Қойдың пірі - Шопан ата.
Негізгі мағынасы Қойдың пірі — Шопан ата деген мақал қой шаруашылығын қазақтың киелі кәсіптерінің бірі деп танытады…
Қой егіз табады:
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың берекесін, шаруаның күтімін және ел ішіндегі ырыстың орнын білдіреді. Тура…
Қой егіз тапса,
Шөптің басы айыр шығады.
Шөптің басы айыр шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой егіз туса, одан да көп жем-шөп керек болады, сондықтан шөптің басы…
Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал етінің қасиетін салыстырып айтады: қой еті — қуатты, нәрлі, тойымды ас, ал жылқы еті…
Қой көрмесек те, ешкілі байдың қызы едік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — «қой ұстамасақ та, ешкісі бар байдың қызы едік» деген сөз. Астарлы…
Қойлы бай - қорлы бай,
Жылқылы бай - сылдыр бай.
Жылқылы бай - сылдыр бай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қойы көп байдың жағдайы жұтаң, ал жылқысы көп байдың дәулеті сырт көзге…
Қой мен түйе - байлыққа, жылқы - сәндікке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың әрқайсысының өз орны бар екенін білдіреді. Қой мен түйе ең алдымен тұрмыстық пайдасы…
Қой мыңға жетсе,
Кереге басынан бас кетпейді.
Кереге басынан бас кетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың саны қанша көбейсе де, керегенің басынан бас кетпейді, яғни үй…
Қой семіз болса,
Ішіндегісі егіз болады.
Ішіндегісі егіз болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қой жақсы семірсе, ішінде егіз қозы болуы да мүмкін деген байқауға…
Қой сүті - қорғасын.
Негізгі мағынасы Қой сүті өте құнарлы, майлы, шипалы болады деген тура мағынасы бар. Астарлы мағынасы — пайдасы мол…
Қой сүті - қорғасын,
Қойды соққан оңбасын.
Қойды соққан оңбасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қойдың сүті өте құнарлы, қою әрі майлы келеді, сондықтан оны «қорғасын»…
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп…
Қой шелді болмай, төлді болмайды.
Негізгі мағынасы Қойдың шелді болуы — оның қоңды, семіз, күйлі болғанын білдіреді. Ал мал күйлі болмаса, төлдеуі де…
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іске…
Қойын алдырып , қорасын жабады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қойын жоғалтқан адам енді қорасын берік жауып, малын қорғауға кіріседі…
Қойың болмаса,
Байлықта ойың болмасын.
Байлықта ойың болмасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қойың, яғни мал-мүлкің болмаса, байлық туралы көп ойлама дегенді…
Қорада лақ туса, өрісте от өнер.
Негізгі мағынасы Мұндағы «от» — жалын емес, мал жейтін шөп, жайылымдағы көк. Мақалдың тура мағынасы: қорада лақ туса…
Қораң оңды болса, қойың қоңды болады.
Негізгі мағынасы Қораң оңды болса, қойың қоңды болады деген мақалдың тура мағынасы — қорасы берік, таза, ықшам адамда…
Қорасында қойы жоқтың итінің сағын қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорасында қойы жоқ адамның иті де күші аз, қабағы төмен, жүдеу көрінеді…
Қорасында сиыры бардың
Қонағына сыйы бар.
Қонағына сыйы бар.
Негізгі мағынасы Қорасында сиыры бар адамда қонағына ұсынар сүті, айраны, қатығы болады деген тура мағына жатыр…
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы…
Құлаққа ұрған танадай.
Негізгі мағынасы Құлаққа ұрған танадай деген тіркес мүлде қозғалыссыз, селт етпей тұрған күйді білдіреді. Тура…