Аты бардың тынысы бар,
Асы бардың ырысы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аты, малы бар адамның тынысы кең, өмірі жеңіл деген ойды білдіреді. Асты, яғни қоры, несібесі бар адамның ырысы мол, тұрмысы тоқ болады. Астарлы мағынасы — қолында бардың қадірі артып, тіршілігі де, көңіл күйі де орнықты келеді. Қазақ ұғымында мал мен ас — тек күнкөріс қана емес, береке мен молшылықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "тыныс" сөзі еркіндік, қамсыздық, тыныш өмірді меңзейді. Ал "ас" пен "ырыс" өзара сабақтас ұғымдар: ас — ризық, күнкөріс, ал ырыс — береке, құт. Яғни мақал малдың, несібенің адам өміріндегі орнын бейнелі түрде көрсетеді. Адамның қолындағы дәулет тек материалдық байлық емес, тіршілікке сенім беретін күш ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы тұрақты, тұрмысы жеткілікті адамның жағдайын сипаттағанда қолданылады. Мысалы, еңбегі жемісті болып, отбасын толық қамтамасыз етіп отырған адам туралы: "Оның аты бар, асты бар, тынысы да кең" деп айтуға болады. Бұл жерде мақал еңбек пен молшылықтың адам өмірін жеңілдететінін еске салады.
Asy bardyń yrysy bar.