Мал, төрт түлік туралы — 5-бет 304
Сұрыптау:
Құлындаған байталдан,
Құдықтағы су артылмайды.
Құдықтағы су артылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңа құлындаған байталдың сүті өз төлінен артылмайды, яғни ол әзірше мол…
Құнанын Құдайындай,
Тайын Тәңіріндей көреді.
Тайын Тәңіріндей көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз малына шамадан тыс байланып, оны аса қымбат, тіпті киелі көретін адамды меңзейді. Тура…
Құрттаған қой далаға кетер,
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың күтімі дұрыс болмаса, бір ғана індет не әлсіздік бүкіл табынды жұтатынын ескертеді…
Құрттаған қой құдық басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құрттаған, яғни әлсіреген не жарамсыз күйге түскен қой су ішетін құдық…
Құстың қонар жерін су білер,
Мал қонысын ну білер.
Мал қонысын ну білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қай жерге қонатынын судың бар-жоғы айқындайды, ал мал қай жерге…
Күнде бір мақал
«Мал, төрт түлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Құсы жоққа тұрымтай сұңқармен тең,
Аты жоққа қотыр тай тұлпармен тең.
Аты жоққа қотыр тай тұлпармен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құсы жоқ адамға тұрымтайдың өзі сұңқардай көрінеді, аты жоқ адамға қотыр…
Құтты қонақ келсе,
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың үйге әкелетін ырысы мен ықпалы туралы айтады. Тура мағынасында, жақсы, берекелі…
Қызығын көрмеген малдан не пайда,
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қызығын, берекесін көрмеген малдың пайдасы жоқ деген сөз. Астарлы…
Қымыз қызулы, айран аяулы.
Негізгі мағынасы Қымыз да, айран да — қазақ тұрмысында қадірлі, күнделікті қажет сүт тағамдары. Мақалдың тура мағынасы…
Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды.
Негізгі мағынасы Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды деген мақалдың тура мағынасы — малдың мойнына не жанына…
Қыста қойыңды қопалы жерге қыстат,
Жазда жазық жерге жайлат.
Жазда жазық жерге жайлат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малды жыл мезгіліне қарай дұрыс күтіп-бағудың маңызын айтады. Қыста қойды қопалы, ықтасыны…
Қыс шілдеде жілік жүгірер,
Жаз шілдеде күлік жүгірер.
Жаз шілдеде күлік жүгірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жыл мезгіліне қарай тіршілік ырғағы өзгеретінін білдіреді. Тура мағынада, қыста малдың…
Қысыр қалған ешкіден лақтаған шыбыш артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: төл бермейтін қысыр ешкіден лақтап, ұрпақ әкелген шыбыштың қадірі жоғары…
Май - әулие,
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — майдың асқа да, тіршілікке де өте пайдалы, қажет нәрсе екенін айту…
Мал ашуы - жан ашуы.
Негізгі мағынасы «Мал ашуы - жан ашуы» деген мақалдың тура мағынасы — малдың ашығуы адамға ауыр тиеді, өйткені мал…
Мал аяған аттан құр,
Төл аяған ақтан құр.
Төл аяған ақтан құр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малды күтпей, аяп-жартылай бағаласаң, одан жақсы ат шықпайды; төлді аяп…
Мал баға білмеген пайда таба білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малды дұрыс бағып, күтіп, өсіре алмаған адам одан пайда көрмейді. Астарлы…
Мал баққанға бітеді.
Негізгі мағынасы «Мал баққанға бітеді» деген мақал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, малды күтіп-бағып…
Мал баққанға бітеді,
Отын жаққанға бітеді.
Егін еккенге бітеді,
Жерін тауып сепкенге бітеді.
Отын жаққанға бітеді.
Егін еккенге бітеді,
Жерін тауып сепкенге бітеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы — малдың көбейіп, отынның жануы, егіннің бітуі ең алдымен оны қолға…
Мал - баққандікі,
Жер - жыртқандікі.
Жер - жыртқандікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал да, жер де өздігінен пайда әкелмейді, оны бағып-қағып, еңбектенген…
Мал баққа өспейді, бапқа өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың өздігінен іріленіп, көбейіп кетпейтінін айтады. Яғни мал өсіру үшін тек бар болу…
Мал - баланың шашуы.
Негізгі мағынасы «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте мал…
Мал - баласы, жер - анасы.
Негізгі мағынасы «Мал - баласы, жер - анасы» деген мақал қазақтың мал шаруашылығына сүйенген өмір салтын танытады…
Мал барда шығын бар.
Негізгі мағынасы «Мал барда шығын бар» деген мақалдың тура мағынасы — малың көп болса, оны бағу, азықтандыру, емдеу…
Мал басқа , қына тасқа бітеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың басы көбейіп, қына тасқа біткендей, тіршілікке қолайлы ортада ғана…
Малда жазық жоқ,
Менде азық жоқ.
Менде азық жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малдың жазығы жоқ, яғни кінәлі емес; ал адамда азық жоқ, сондықтан…
Малдан боғы бөтен.
Негізгі мағынасы «Малдан боғы бөтен» деген мақалдың тура мағынасы — малдың тезегі басқа жанның тезегінен өзгеше, өзіне…
Малды баға біл, бабын таба біл.
Негізгі мағынасы Малдың қадірін білу үшін оны дұрыс бағып-күту керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бұл мақал…
Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Малды…
Малды жақсы баққаның,
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның.
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малды дұрыс күтіп-бағу адамның өз абыройын өсіретінін айтады. Малға ұқыппен қараған жан…
Малды жерден сұра,
Не аққан терден сұра.
Не аққан терден сұра.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: малдың, ырыс-несібенің, байлықтың өзі жерден өсіп-өнбейді, оған адам еңбегі…
Малды жисаң - машақат,
Жоғалтсаң - өкініш.
Жоғалтсаң - өкініш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал-мүліктің, дәулеттің өзімен бірге жауапкершілік, күтім, еңбек және уайым әкелетінін…
Малды іріктемесең,
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың тұқымын сұрыптап, жақсысын көбейтпесе, малдың сапасы төмендейді…
Малдының беті жарық,
Малсыздың беті шарық.
Малсыздың беті шарық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малы бар адамның жүзі жарық, яғни тұрмысы түзулі, көңілі орнықты деген…
Малдың бір ұшы білекте,
Бір ұшы жүректе.
Бір ұшы жүректе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал бағудың жай ғана тұрмыстық іс емес, үлкен жауапкершілік екенін білдіреді. «Білекте»…
Малдың жатар орны - жарым құрсақ.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: малдың қонатын, тынығатын орны дұрыс болса, ол тоңбайды, шөлдемейді, аман…
Малдың нарқын иесі емес, базар айтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың құнын, бағасын оны иемденген адам емес, нарықтағы сұраныс пен…
Малдың тамағын қара,
Малшының табағына қара.
Малшының табағына қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың қалай қоректеніп жүргеніне қарап, оны бағатын адамның дастарханы…
Малды тапқанға бақтыр,
Отты шапқанға жақтыр.
Отты шапқанға жақтыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малды тапқан адам ғана оны бағып-қағады, отты шапқан адам ғана жағады…
Малды тауысам десең, пұл қыл,
Астықты тауысам десең, ұн қыл.
Астықты тауысам десең, ұн қыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал — шаруашылық тәжірибесінен туған ескерту. Тура мағынасы: малды тез тауысқың келсе, оны сатып…