Жазғы етте жасық жоқ,
Қымыз аста қасық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаздың берекелі, мол мезгіл екенін меңзейді. Жазда ет те, қымыз да көп болады, сондықтан ас ішудің дағдысы, ыңғайы өзгеше келеді. Тура мағынасында — жазғы кезде ас молайып, етті де, қымызды да қалағанынша ішуге мүмкіндік бар. Астарлы мағынасы — ел ырысы артқанда таршылық сезілмейді, дастарқан кеңейеді, адам мұқтаждықты аз ойлайды. «Жасық жоқ» дегені — жаздағы еттің тоқ, семіз, дәмді болуын ғана емес, жалпы молшылық пен кеңшілікті білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жазғы ет» пен «қымыз» — қазақ тұрмысындағы ең қадірлі, берекелі тағамдар. «Қасық жоқ» деуі асықпай, еркін ішуге болатын молдықтың белгісі. Ал «жасық жоқ» сөзі — сапасыз, жұтаң нәрсенің жоқ екенін аңғартады. Яғни жаз — халық үшін тоқшылық пен рахаттың, кең дастарқан мен шат көңілдің шағы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал молшылық, жайлылық, тапшылықтың аздығын сипаттағанда қолданылады. Мысалы, ауылда жазғы маусымда қымыз молайып, қонақтар дастарқанда еркін отырып, еш таршылық көрмесе, осы мақал орынды айтылады. Ол табиғат берген берекені қадірлеуге де үндейді.
Qymyz asta qasyq joq.