Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.3K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Ездің тілі - батыр,
Ердің қолы - батыр.
Ердің қолы - батыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің айырмасын салыстырады. Ез адам батырлықты сөз жүзінде айтып, өзін ер көрсет...
Ер жігіт үйден шықса, үйіріне қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер жігіт үйінен шыққанда өз ортасына, өз теңіне, өз қауымына барып арал...
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мал-мүлкі мен дәулеті жеке басының ғана сәні емес, ел ішіндегі тірек, ортақ и...
Ер қартайса, қазаншыл болады,
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас шағындағы қайраты мен қартайғандағы халін салыстырады. Тура мағынасында: жаст...
Ер айтса, ел айтқаны,
Елдің қамын жеп айтқаны.
Елдің қамын жеп айтқаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның сөзі жеке басының ғана емес, елдің ортақ ойы мен мүддесін білдіруі керек деген...
Хан ұлы - төре,
Би ұлы - шора.
Би ұлы - шора.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ханның баласы – төре, бидің баласы – шора, яғни әркім өз шыққан тегіне...
Ер жігіт үйде туып, түзде өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өмірі тек үй ішіндегі тыныш тірлікпен шектелмейтінін білдіреді. Тура мағынад...
Жомарт екі айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам алған бетінен қайтпайды, уәде берсе, сөзінде тұрады. Бірінші жолда жомарттық тек мал-мү...
Жігіт - әулет жалғасы,
Қыз - қырық жеті.
Қыз - қырық жеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының, әулеттің жалғасуы ұл мен қыздың тәрбиесіне, мінезіне және абыройына байланысты...
Елуінде ер дана.
**Негізгі мағынасы** «Елуінде ер дана» деген мақал адам жас ұлғайған сайын ақыл-ойы толысып, өмірден сабақ алып, парасат...
Кісінеген айғырдың үйірін көр,
Кісімсіген жігіттің үйін көр.
Кісімсіген жігіттің үйін көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адамның сыртқы даңғазасы мен шын қадірі салыстырылады. Айғыр кісінесе, оның үйірі бар е...
Өзінің елін таныған ер,
Әрбір істің қамын жер.
Өзінің елін танымаған ер,
Намысын сатып, арын жер.
Әрбір істің қамын жер.
Өзінің елін танымаған ер,
Намысын сатып, арын жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елін, жерін, халқын жақсы білетін адам әр ісіне жауапкершілікпен қарап, елдің қамын...
Ерлік керсеткенге оқ та дарымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлік пен батылдықтың қадірін айтады. Тура мағынада, оқ тиген адамға зиян келеді, ал аста...
Жақсы жігіт
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда жақсы жігіттің ерекшелігі — ашуға берілмей, ақылға салып әрекет етуі айтылған. Ол істі...
Батырды «бәрекелді» өлтіреді.
**Негізгі мағынасы** «Батырды «бәрекелді» өлтіреді» деген мақал тура мағынасында батырды бір ауыз сөз өлтіреді дегенді...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.