Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, біреудің өнерін білу қиын; аттың жүйріктігі бәйгеде, ал ер жігіттің қайраты күресте, тартыста байқалады. Яғни, адам да, мал да әрекетте, сын сағатта танылмақ.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бәйге» — шапшаңдық пен төзімділіктің, ал «қоян-қолтық алыспай» — жақын арадағы күш сынасудың бейнесі. Ат пен ерді қатар қою арқылы халық жылқының жүйріктігін де, азаматтың жігерін де іс үстінде бағалағанын көрсетеді. Бұл теңеулер бос мақтаннан гөрі нақты істі жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу мен еңбекте, спортта, жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам өзін өте білікті дейді, бірақ емтиханда не жобада нәтижесі төмен болса, оның шынайы деңгейі сонда ғана білінеді. Демек, қабілет сөзбен емес, нақты нәтижемен дәлелденеді.
Báıgege túsip jaryspaı;
Er óneri bilinbes,
Qoıan-qoltyq alyspaı.