Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Қыз өспес пе, көкіректі теспес пе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ер жетіп, бой жеткенде үй ішіндегі ескі ойды, тар түсінікті бұзатынын білдір...
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат...
Тентектің таяғы сегіз,
Бірі тимесе, бірі тиеді.
Бірі тимесе, бірі тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тентек, бұзақы адамның ісі түбі жазасыз қалмайтынын білдіреді. Тура мағынада «таяқ» — жаз...
Көп қарттың ішінде
Бір бала болса, дана болады.
Көп баланың ішінде
Бір қарт болса, бала болады.
Бір бала болса, дана болады.
Көп баланың ішінде
Бір қарт болса, бала болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп қарияның ортасында бір бала болса, сол бала тез есейіп, көргенін б...
Ауыл итінің құйрығы қайқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылда жүрген иттің құйрығы қайқы, яғни оның сыртқы пішіні мен жүріс-тұ...
Қырандарын қинаған,
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің қыраны мен ұландарын, яғни ең еркін, ең қадірлі, ең үмітті азаматтарын қинаған халы...
Ақымақтың аңқаулықпен дос,
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы теріс мінездер бір-бірімен қабысып, бірін-бірі күшейтетінін айтады. Ақымақ...
Қызды ауыл көңілді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздары бар ауылдың тіршілігі қызық, думанды, шуақты болады деген ой....
Табақ асымен жарасты,
Кәрі жасымен жарасты.
Кәрі жасымен жарасты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табақтағы ас өз ретімен, өз орнымен сәнді болады; сол сияқты кәрі мен...
Қызыл ет кетер,
Қызарған бет қалар.
Қызарған бет қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен тәндік қуаты уақытша екенін, ал ұят, абырой, ар мен намыс ұза...
Ашуың келсе, қолың тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ашуға ерік бермеуге, ыза қысқанда бірден әрекет жасамауға шақырады. Тура мағынасын...
Ақ сәлделі қожадан
Ақ жаулықты қатын артық.
Ақ жаулықты қатын артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы діндарлық пен көрініп тұрған абыройдың өзінен гөрі, ақылға қонымды, мейірімді, өмі...
Жақсы туған жігітке,
Бүкіл ел таласар.
Бүкіл ел таласар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, өнегелі, текті отбасынан шыққан жігіттің ел ішінде құрметке ие болатынын білдіреді...
Денесі икемдінің келбеті сүйкімді.
**Негізгі мағынасы** Денесі икемді, қимылы ширақ, жүрісі жинақы адам сырт көзге де сүйкімді көрінеді. Мұнда тура мағынад...
Көріп білген көріктіден
Көрмей білген текті артық.
Көрмей білген текті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді тек сыртқы сұлулығына қарап бағалау жеткіліксіз. Адамның шын қа...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.