Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
314.1K
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
«Сіз», «біз» деген ауызға
«мен», «мен» деген түспесін.
«мен», «мен» деген түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдарды кішіпейіл, сыйлы, бір-біріне құрметпен қарауға шақырады. «Сіз», «біз» деген сө...
Ақырын айтқан ақыл сөз,
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді қалай айту керегін үйретеді. Ақыл сөзді жай, сабырмен, жұмсақ жеткізсең, ол адамға...
Бір қатын сылаумен қатын,
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің, келіннің не жардың мінезі мен болмысы әртүрлі жолмен қалыптасатынын аңғартады. Т...
Қызға қырық үйден,
қала берсе, қырық күңнен тыйым.
қала берсе, қырық күңнен тыйым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың тәрбиесіне ерекше жауапкершілікпен қарау керегін айтады. Тура мағынасында, қы...
Диқан нанын жейді,
Жалқау арын жейді.
Жалқау арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Диқан еңбектің арқасында өз нәпақасын тауып, адал асына жетеді. Ал жалқау адам еңбек етпегендіктен,...
Ботам, ботам дегенше,
Ботакөзім десеңші.
Ботакөзім десеңші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамға жылы сөз айтудың өзі әртүрлі болатынын білдіреді. «Ботам, ботам» деп қайталай...
Жорға жүрісінен пұл болады,
Жаман жүрісінен құл болады.
Жаман жүрісінен құл болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен жүріс-тұрысының өмірдегі орны зор екенін білдіреді. Жорға аттың жүрісі кө...
Жөке жамылған әкеден,
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Туырлық жамылған бала дәметеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі киімі жұпыны, жағдайы төмен әкенің баласы да сондай тұрмыс...
Ұл кетті жайына, қыз кетті байына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бұрынғы қазақ қоғамындағы отбасылық әрі әлеуметтік түсінікті білдіреді: ұл ержеткен соң ө...
Еңбекқор ұйқыдан ширап тұрады,
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексүйгіш адам ерте тұрып, қимылға дайын, сергек, жинақы болатынын білдіреді. Ал жалқау...
Ақымақтың аңқаулықпен дос,
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы теріс мінездер бір-бірімен қабысып, бірін-бірі күшейтетінін айтады. Ақымақ...
Өңкей тентек ел болмас.
**Негізгі мағынасы** «Өңкей тентек ел болмас» деген мақалдың тура мағынасы — тек бұзақы, тәртіпсіз, тентек адамдардан қ...
Оқыған - білгір, оқымаған - ділгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімнің адам өміріндегі орнын көрсетеді. Оқыған адам дүниені жақсы түсінеді, ойы ояу, с...
Бақылдың бауы көгермес,
Көгерсе көбеймес.
Көгерсе көбеймес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: баулы, байланып тұрған нәрсе көгеріп, өсіп-өнбейді, ал көгерсе де көбей...
Ерке бала ел болмас.
**Негізгі мағынасы** «Ерке бала ел болмас» деген мақал баланы шектен тыс еркелетіп, ырыққа көндірмей өсірудің дұрыс еме...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.