Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
196.6K
Қаралым
170
Орташа
Сұрыптау:
Бір адамға қадірің жүрмесе,
Екі адамға күлкі боларсың.
Екі адамға күлкі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадір-қасиеті, сөзі мен ісі ортада бағаланса ғана орны бар екенін білдіреді. Егер...
Өз анасын зор тұтқан,
Кісі анасын қор тұтпас.
Кісі анасын қор тұтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал анаға деген құрметті ең жоғары адамгершілік өлшемі ретінде танытады. Өз анасын ардақтаған...
Білімді әйел басыңа қарайды,
Білімсіз әйел жасыңа қарайды.
Білімсіз әйел жасыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің отбасы ішіндегі орны мен мінезінің маңызын айтады. Білімді әйел адамды жасына, дә...
Ердің анасы - елдің анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер азаматты дүниеге әкелген ана тек өз баласының ғана емес, тұтас елді...
Ойынға ойсыз құмар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның салмақсыз, ойланбай істеген ісіне сын айтады. Тура мағынасында, ойын-сауыққа, қыз...
Ағайынның көңілі сәл нәрседен қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың көңілі өте нәзік болатынын білдіреді. Яғни жақын адамдар бір-бірінен үлке...
Ас ішіп, аяқ босатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен адам аяқ-қолын босатып, дем алады. Астарлы мағынасы — бір іст...
Тұңғышыңды дұрыс үйретсең
Соңғылары өздері үйренеді.
Соңғылары өздері үйренеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің ең алғашқы қадамы шешуші екенін айтады. Тұңғыш балаға дұрыс тәрбие, әдеп...
Жас бала құстың көлеңкесінен де тоңады.
**Негізгі мағынасы** Жас бала өте нәзік, әлсіз, сезімтал болады; сондықтан оған ең кішкентай суықтың, қорқыныштың не ауы...
Ғұмырыңды ұзартқың келсе, ағаш ек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам ұзақ өмір сүргісі келсе, ағаш отырғызуы керек деген ой. Астарлы м...
Балаң өзіңе тартса жұбан,
Қоғамға тартса қуан.
Қоғамға тартса қуан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бала өз әкесіне не анасына ұқсап өссе, ата-ана соған жұбанады. Ал егер...
Жерді тамшы, ерді қамшы ширатады.
**Негізгі мағынасы** Жер де, адам да әрекет пен ықпал арқылы жетіледі деген ой айтылады. Тура мағынасында жерге түскен т...
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынад...
Шеберді шеге қағысынан таниды.
**Негізгі мағынасы** Шебер адамды оның ісінен таниды. Бұл мақалдың тура мағынасы — бұйымды жасаған адамның қолының ізі,...
Көрік үйленгенше,
Ақыл өле-өлгенше.
Ақыл өле-өлгенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрік пен жас сұлулықтың уақытша екенін, ал ақыл мен парасаттың адаммен бірге өмір...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.