Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
314.7K
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Қарға баласы боқ шоқыр,
Молда баласы оқу оқыр.
Молда баласы оқу оқыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркім өз ортасына, көрген тәрбиесіне тартады деген ойды білдіреді. Қарғаның баласы табиға...
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынад...
Ағаға қарап іні өсер.
**Негізгі мағынасы** «Ағаға қарап іні өсер» деген мақал үлкеннің кішіге үлгі болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада і...
Үлкеннің мың қуанғанынан Баланың бір қуанғаны артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен кісінің көп рет қуануынан гөрі, баланың бір рет шын жүректен қуа...
Қонағым, өз үйіңді де ойлай отыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтей отырып, оның да өз жағдайын, өз үйін, өз шаруасын ұмытпауын ескерткен...
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің жайлы, жұмсақ күнінде қызды дала жұмысына, ал көктемнің қарбала...
Нар маяға бота жарасады,
Мейірімді жан-жағына қарасады.
Мейірімді жан-жағына қарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нар маяға ботаның жарасуы, яғни үлкен, айбынды түйеге кішкентай бота ү...
Тайдың мінгені білінбес,
Баланың істегені білінбес.
Баланың істегені білінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тайға мінген адамның оған бірден ие болып, үйреніп кеткені сырт көзге...
Біреудің қолымен от көсеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуді өз пайдаң үшін қиын іске жұмсама, өзіңе тиесілі жауапкершілікті өзің көтер дегенд...
Ердің анасы - елдің анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер азаматты дүниеге әкелген ана тек өз баласының ғана емес, тұтас елді...
Ат - биеден, аруана - түйеден.
**Негізгі мағынасы** Ат биеден туады, аруана түйеден туады деген сөз — әр нәрсенің өз тегіне, табиғатына тартатынын біл...
Адамның жүрген жері - гүлстан.
**Негізгі мағынасы** «Адамның жүрген жері - гүлстан» деген мақал адамның жақсы мінезі, ізгі ісі, мәдениеті бар жерде бе...
Жерге түскен жетімдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге, яғни адам арасына түскен жетім балаға ешкім иелік етпейді, ол қ...
Қарағайға қарай тал өсер,
Қатарына қарай бала өсер.
Қатарына қарай бала өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өсіп-жетілуі ортасына, үлгі көрген адамдарына тікелей байланысты екенін айтады. Қ...
Ата тұрып, ұлы сөйлегені ержеткені,
Ана тұрып, қызы сөйлегені - бойжеткені.
Ана тұрып, қызы сөйлегені - бойжеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-анасы тірі тұрғанда баланың орынсыз алға шығып, үлкеннің сөзін бөлуі ерсі екенін біл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.