Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Тәңір атқанды Тәңір атқан мақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді Тәңір жазаласа, соны тағы бір Тәңір атқандай адам ғана мақтайды...
Пейілі жаман кісіден күседі,
Өз асын өзі жасырып ішеді.
Өз асын өзі жасырып ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен пейілінің қандай екенін танытады. Пейілі жаман, сараң не күншіл кі...
Ар қиналмай, жан қиналмайды.
**Негізгі мағынасы** Ар қиналмай, жан қиналмайды деген мақал адамның ішкі ары таза, ұяты ояу болса, ол міндетті түрде қ...
Менмен бай Құдайға да ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менмен, тәкаппар, өзін тым жоғары санайтын бай адам туралы айтады. Тура мағынасында, байл...
Өзің әділ болмасаң,
Өзгеден әділдік іздеме.
Өзгеден әділдік іздеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзің әділдікке сай өмір сүрмесең, басқадан да әділдік күтпе деген ой....
Шариғаттың шарты - иман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шариғаттың басты талабы — иман, яғни Аллаға сену. Астарлы мағынасы — ді...
Судай тұнық, сүттей ақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ниеті мен пиғылының өте таза, адал, кіршіксіз екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Батыр жарқырап жүреді,
Қорқақ қалтырап жүреді.
Қорқақ қалтырап жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыр адам мен қорқақ адамның мінез-құлқын салыстырады. Батыр кісі қайратты, сенімді, жүз...
Сараң үйге кісің түспесін,
Парақорға ісің түспесін.
Парақорға ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сараңдық пен парақорлық сияқты жаман мінездерінен сақ болуды ескертеді. Тура мағы...
Жақсы әйел - жарты иманың.
**Негізгі мағынасы** «Жақсы әйел - жарты иманың» деген мақал отбасы ішіндегі әйелдің орны мен қадірін жоғары бағалайды....
Сараң - саңырау.
**Негізгі мағынасы** «Сараң - саңырау» мақалының тура мағынасы болмайды, ол астарлы сөз. Мұнда сараң адамды саңырауға т...
Адамның жаны - Алланың аманаты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірі мен жанының қасиетті, қымбат аманат екенін білдіреді. Тура мағынасында, адамны...
Қадіріңді білгенге жұмса.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадір-қасиетін, күшін, білімін, уақыты мен ықыласын оны түсінетін, бағалай білеті...
Кінәлінің тілі қысқа.
**Негізгі мағынасы** Кінәлі адам көбіне көп сөйлей бермейді, себебі оның ішінде қорқыныш, ұялу, не айтса да әшкере болып...
Жалғыздық - бір Тәңірдің сыбағасы.
**Негізгі мағынасы** Жалғыздық – әр адамға тән күй, бірақ оның шын мәніндегі ауырлығын толық көтере алатын тек бір Тәңір...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.