Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.7K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ға...
Елдің елдігі - аузының бірлігі,
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де қадірі бірлікте екенін аңғартады. Бірінші жолда халықтың ел болып ұйыс...
Батыр бастас.
**Негізгі мағынасы** «Батыр бастас» деген мақалдың тура мағынасы — істің, жолдың немесе қиын қимылдың басында батыл адам...
Ердің ері - егеудің сынығы.
**Негізгі мағынасы** «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеуд...
Жігіт көзімен қыз таңда
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көзімен қыз таңда» деген мақал қызды сыртқы көрінісіне емес, жігіттің ой-парасаты, талғамы,...
Жақсы қошқар жарты отар қойға тең.
**Негізгі мағынасы** Жақсы қошқар бүкіл отардың берекесін келтіретін жетекші күш саналады. Мақалдың тура мағынасы — сапа...
Ерге берсең асыңды,
Ерлер сыйлар басыңды.
Ерлер сыйлар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматты құрметтеп, оған лайық ізет көрсетсең, ол да сені сыйлап, қадіріңді арттырады...
Азамат қолымен істегенін мойынымен көтереді
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өз қолымен істеген ісінің салмағын да, жауапкершілігін де өзі көт...
Ердің ісі - келісу,
Ездің ісі - керісу.
Ездің ісі - керісу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың басты қасиеті — елмен, жұртпен тіл табысып, мәмілеге келе білу екенін білдір...
Алыссаң, атаң болса да жық,
Аясаң, көтеріп жібер.
Аясаң, көтеріп жібер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күрес, тартыс үстінде қарсыласың кім болса да, күш сынасқанда аяушылық...
Ер елін сағынса,
Ер-тұрманын тағынар.
Ер-тұрманын тағынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың туған елін, атамекенін аңсауы оның жүрегіндегі елдік сезімді оятады дегенді...
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетін...
Белдескеннің белін сындырар,
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Тірескеннің тізесін бүктірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайсарлық пен бәсекеде алға шығып, қарсы тұрғанды жеңе білетін күшті, жігерлі адамды сипа...
Ердің аты көлдей, өзі шөлдей.
**Негізгі мағынасы** Ер азаматтың аты мен даңқы сырт көзге көлдей үлкен, кең көрінгенімен, өз басы кедей, таршылықта өмі...
Батырдың басы екеу болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырлық жолда жүрген адамның мінезі де, мақсаты да біртұтас болатынын білдіреді. Тура ма...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.