Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.2K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Елдің елдігі - аузының бірлігі,
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де қадірі бірлікте екенін аңғартады. Бірінші жолда халықтың ел болып ұйыс...
Жер нені көтермейді,
Ер не көрмейді.
Ер не көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің үстінде неше түрлі ауырлық та, ластық та, әр алуан тіршілік те...
Ер жігітке өлім бар да, қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өмірінде қауіп-қатер, сынақ, тіпті өлім де болуы мүмкін екенін айтады. Бірақ...
Есек тұсаусыз болмас,
Ер дұшпансыз болмас.
Ер дұшпансыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз шегі, өз кедергісі болатынын меңзейді. Есек тұсаусыз жүрсе, бытырап...
Абырой - ердің қанаты,
Ақыл - ойдың суаты.
Ақыл - ойдың суаты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адам үшін абыройдың орны ерекше екенін, ал ақыл адамның ішкі дүниесін нәрлендіріп, дұр...
Ер жігіт бір өледі,
Қорқақ мың өледі.
Қорқақ мың өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер адам бір-ақ рет өледі, ал қорқақ адам қауіптеніп, үрей құшағында қа...
Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Аң патшасы - арыстан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Қарусыз кісінің қайраты зая,
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі қуаты бір-бірімен сабақтас екенін айтады. Қаруы жоқ кісі...
Жауды көрсе, ердің жүзі қызарар ,
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің намысы мен жауапкершілігін суреттейді. Тура мағынасында, жауды көргенде ердің...
Білім - ердің дәулеті.
**Негізгі мағынасы** Білім — адамның ең үлкен байлығы, ер жігіттің шын дәулеті. Мұнда «дәулет» тек мал-мүлік не ақша еме...
Бойдақ жігіт - ел күйеуі.
**Негізгі мағынасы** «Бойдақ жігіт - ел күйеуі» деген мақал жас жігіттің тек өз басының емес, бүкіл елдің де назарында б...
Жігіт көзімен қыз таңда
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көзімен қыз таңда» деген мақал қызды сыртқы көрінісіне емес, жігіттің ой-парасаты, талғамы,...
Батыр бастас.
**Негізгі мағынасы** «Батыр бастас» деген мақалдың тура мағынасы — істің, жолдың немесе қиын қимылдың басында батыл адам...
Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ға...
Абыройлы болар жігіттің
Алғашқы ұрлығы ашылар.
Алғашқы ұрлығы ашылар.
**Негізгі мағынасы** Абыройлы, ел алдында жүзі жарық болар жігіттің жаман ісі ұзаққа бармайды. Мақал тура мағынасында: ұ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.