Ұрлық туралы 79
Ұрлық туралы мақал-мәтелдер адалдықты дәріптеп, ұрлықтың соңы қорлық екенін еске салады.
79
Мақал-мәтел
18.2K
Қаралым
230
Орташа
Сұрыптау:
Арам жесең, тойғаныңша же,
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арам ас жеген адам тоя береді, ал ұрлық жасаған кісі оны бір рет істеп...
Ұры басынып ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың кездейсоқ емес, әдетке айналып, адам бойына сіңіп кететінін білдіреді. Яғни бір...
Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды.
**Негізгі мағынасы** Қырық кәрі жілік тағылған малды ұры алмайды деген мақалдың тура мағынасы — малдың мойнына не жанына...
Мал айдаса - жаудікі,
Ысқырса - желдікі.
Ысқырса - желдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды айдап әкетсе, ол жаудың олжасы болып кетеді; ал тек ысқырып, бос...
Ашынған тілді, ашыққан ұры болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашу мен аштық адамның мінезін өзгертіп жіберетінін білдіреді. Тура мағынасында, ашынған а...
Абыройлы болар жігіттің
Алғашқы ұрлығы ашылар.
Алғашқы ұрлығы ашылар.
**Негізгі мағынасы** Абыройлы, ел алдында жүзі жарық болар жігіттің жаман ісі ұзаққа бармайды. Мақал тура мағынасында: ұ...
Кері кеткеннің келіні ұрлық қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы, тәрбиесі, ниеті бұзылған адамның үй ішіндегі ісі де оңбайды, сон...
Біреудің тауығын жесең, қаз байла,
Біреудің малын жесең, қыз байла.
Біреудің малын жесең, қыз байла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ақысын жеме, алғаныңды өте, қарыздың өтеуін әділ бер дегенді білдіреді. Тура мағ...
Ұры өле-өлгенше ақпын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік пен екіжүзділіктің ешқашан арылмайтынын меңзейді. Ұры өз ісінің теріс екенін біле...
Жаптым жала, жақтым күйе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге жалған сөз жауып, бетіне күйе жағу, яғни оның абыройын түсіру....
Ұрыны қарақшы ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адам өзгені қалай алдап, қалай зиян келтірсе, түбі өзі де сондай жамандықтың құрбан...
Байлық - ұрылықтың жемісі.
**Негізгі мағынасы** «Байлық - ұрылықтың жемісі» деген мақал байлықтың бәрі бірдей адал еңбекпен жинала бермейтінін еск...
Арам жеген құстырар.
**Негізгі мағынасы** Адамның арам жолмен тапқан несібесі баянды болмайды, ақыры өзіне зиян болып тиеді. Мақал тура мағын...
Жолдан алған жолда қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жол үстінде, сапар кезінде табылған немесе қолға түскен нәрсе сол жолд...
Ұрлығыңа көнсем де, қорлығыңа көнбеймін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің ұрлығын уақытша көтеруге, шыдауға болады, бірақ қорлық көрсет...
Ең көп оқылған
Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Бөрі қыр асқанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі біл...
Ұрының арты қуыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ұры қандай іс жасаса д...
Ет дәмділігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер ет өте дәмді, тәбетті ашатындай болса, ұры соны көріп, ұрлық жасау...
Ет тәттілігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға еттің дәмі қатты ұнайды, сол сияқты ұры да өз ісін тоқтатқысы к...
Ұры басқаның малын жейді,
Өзінің арын жейді.
Өзінің арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын ескертеді. Тура мағынада ұры бөтеннің малын алып, п...
«Ұрлық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың адал еңбек пен ар-ұятты биік қоятын дүниетанымын көрсетеді. Бұл нақыл сөздер ұрлықты тек заң бұзу емес, адамдыққа сын, ұятқа дақ деп бағалап, қоғамдағы сенім мен ынтымақты сақтаудың маңызын айтады.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.