Ұрының қатыны өзіне лайық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрлық істейтін адамның жары да сол адамның тірлігіне, мінезіне, ортасына сай келеді деген ой. Астарлы мағынасы — адам өз ортасы мен таңдауы арқылы танылады: жаман жолды таңдаған жанның айналасы да көбіне соған ұқсас болады. Халық мұнда тек әйелді емес, жалпы адамды, оның отбасы мен ортасын тұтас бағалап отыр. Яғни, біреудің қылығы оның отбасылық, моральдық болмысымен де сабақтас.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры» — адалдықтан тайған, жаман іске бейім адам. «Қатыны» — оның өмір салтын бөліскен жары, яғни жақын ортасы. «Өзiне лайық» тіркесі сәйкестікті, мінез бен орта арасындағы ұқсастықты білдіреді. Бұл жерде мақал ащы әзілмен айтылғанмен, негізгі ойы — жаман адамның жаман ортадан алыстамайтынын көрсету.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің айналасы, таңдауы немесе істеп жүрген ісі туралы сын айтқанда қолданылады. Мысалы, парақор адаммен үнемі сыбайлас болып жүрген жан туралы «ұрының қатыны өзіне лайық» деп, жаман істің жалғасы мен ортасының да кінәлі екенін меңзеуі мүмкін.