Ұры басынып ұрлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұрлықтың кездейсоқ емес, әдетке айналып, адам бойына сіңіп кететінін білдіреді. Яғни бір рет ұрлаған адам ұялмай, батылы асып, қайта-қайта сол жаман іске бара береді. Астарлы мағынасы — жаман әдетті дер кезінде тоқтатпаса, ол күшейіп, адамды толықтай бұзады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «басынып» сөзі — адамның ішіндегі ұяңдық, қорқыныш, ар-ұяттың жеңілуін көрсетеді. «Ұрлайды» деген әрекет тек зат ұрлау емес, нәпсінің жеңіп шығуын да аңғартады. Мақал қысқа болса да, ұрлықтың түбі батылдық емес, бетімен кету екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адалдық пен тәртіп туралы әңгімеде жиі айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер кеңсе заттарын рұқсатсыз ала берсе, алдымен ұсақ көрінген әрекет кейін үлкен бұзақылыққа ұласуы мүмкін. Осындайда «Ұры басынып ұрлайды» деп, жаман істі ерте тоқтатудың қажет екенін ескертеді.