Арам жеген құстырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Адамның арам жолмен тапқан несібесі баянды болмайды, ақыры өзіне зиян болып тиеді. Мақал тура мағынасында — арам жеген ас құстырады, яғни денеге жақпайды деген ойды білдірсе, астарлы мағынада — ұрлықпен, қулықпен, әділетсіздікпен келген пайда адамға береке әкелмейді. Мұндай табыстың іші толы мазасыздық, қорқыныш, ар алдындағы кінә болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арам жеген» тіркесі — адал еңбексіз, біреудің ақысын жеген іс-әрекеттің бейнесі. «Құстырады» деген сөз тек физикалық жайсыздық емес, рухани кері әсерді де аңғартады: арам дүниені көтере алмау, ар-ожданның мазасыздануы. Халық бұл образ арқылы адал мен арамның айырмасын өте өткір көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, біреу жұмыста жалған есеп жасап, ақша жымқырса, ол табысы ұзаққа бармайды: әшкереленуі, беделінен айырылуы, ішкі тыныштығын жоғалтуы мүмкін. Сондықтан мақал адамды адалдыққа, таза еңбекке, ақ жолмен күн көруге үндейді.