Ұрлығыңа көнсем де, қорлығыңа көнбеймін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің ұрлығын уақытша көтеруге, шыдауға болады, бірақ қорлық көрсетіп, адамды төмендетуге мүлде төзуге болмайды деген сөз. Астарлы мағынасы — дүние-мүлік жоғалса да, адамның ары, намысы, қадір-қасиеті бәрінен биік. Байлық қайта табылар, ал қорлыққа көну жанды жаралайды, ерді кемітеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұрлық» — тек зат ұрлау емес, біреудің ақысын жеу, әділетсіздік жасау. «Қорлық» — адамды менсінбеу, намысына тию, аяқ асты ету. Халық ұрлық пен қорлықты қатар қойып, екеуінің де жаман екенін көрсетеді, бірақ қорлықтың салмағы ауырлау екенін аңғартады. Мұнда адамдық қадір мен ар-намыс биік құндылық ретінде алынады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс орнында, достықта не отбасында сыйластық бұзылғанда айтуға болады. Мысалы, біреу сіздің уақытылы еңбегіңізді пайдаланса, бұл ұрлыққа ұқсайды; ал көпшіліктің алдында кемсітіп сөйлеуі — қорлық. Осындай жағдайда адам өз шекарасын қорғап, арын таптатпау керегін осы мақал еске салады.