Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
313.9K
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Жаман еш нөрсе біле алмайды,
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы надандық пен қабілетсіздіктің зиянын меңзейді. Жаман, яғни тәрбиесіз не ой...
Жақсы әйел - ері ұялар іс қылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы жардың отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында, жақсы әйел күйеу...
Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді.
**Негізгі мағынасы** «Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді» деген мақал әйелдің ұят, иба, тәрбиесі болмаса, отбасының да, орта...
Асырайтын жас болса,
Өлетұғын кәрі жоқ.
Өлетұғын кәрі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас адам бар жерде кәріні асырауға мүмкіндік бар, яғни еңбек ете алатын...
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Баласы жақсының қарасы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның баласы да тәрбиелі, көргенді, ізі түзу болады деген сөз....
Аға адасса, іні із кесер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен ағайынның жолы бұзылса, кіші іні соны түзетуге, іздеп табуға, дем беруге тиіс екені...
Тозаң басқан құдық та бір,
Тозығы жеткен ғұрып та бір.
Тозығы жеткен ғұрып та бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ескі, көмескі тартқан нәрсенің де өз орны, өз қадірі бар екенін білдіреді. Тура мағынасын...
«Сіз» деген - сыйластық,
«Сен» деген - анайылық.
«Сен» деген - анайылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдар арасындағы сөйлесу әдебін көрсетеді. «Сіз» деп сөйлеу — қарсы адамды құрметтеу, о...
Ырысқа қарай ұл өсер,
Ананы көріп қыз өсер.
Ананы көріп қыз өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсуі мен мінез-құлқы отбасыдағы ырыс-берекеге, тәрбиеге және үй ішіндегі өнегеге...
Қойдан қалған қозы қасқырға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отардағы қойдан бөлініп қалған қозы қорғансыз қалып, қасқырға жем бола...
Жаман киім жасты кәрідей етеді,
Кәріні перідей етеді.
Кәріні перідей етеді.
**Негізгі мағынасы** Жаман, ұсқынсыз, үйлеспейтін киім адамның сыртқы келбетін бұзып, жас адамның өзін үлкен, ал қарияны...
Тентекке таяқ өтпейді.
**Негізгі мағынасы** «Тентекке таяқ өтпейді» деген мақал тәртіпсіз, қыңыр, сөзге көнбейтін адамға жай жазамен де, қатты...
Түн тынышсыз болса, ұйқы қашады,
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде тыныштық болмаса, адам ұйықтай алмайды; күндіз береке, жайлылық б...
Қам қаймақ құстырмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қамданып, сақтанып жүрген адам ақырында бір нәтижеге жетеді, істеген әр...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.