Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312.1K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Жаман еш нөрсе біле алмайды,
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы надандық пен қабілетсіздіктің зиянын меңзейді. Жаман, яғни тәрбиесіз не ой...
Тай тулап үйірінен шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас тай қанша тулап, бұрқ-сарқ етіп мінез көрсетсе де, үйірінен ұзап к...
Келінді қайын ененің топырағынан жаратады
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келін түскен үйдің, әсіресе қайын ененің тәрбиесі мен мінезі жас келін...
Ағаш бір жерде өседі.
**Негізгі мағынасы** «Ағаш бір жерде өседі» деген мақал адамға өз орнын, өз топырағын, өз ортасын қадірлеуді меңзейді....
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Асау атты таға тоқтатады.
**Негізгі мағынасы** Асау атты да таға тоқтатады деген сөздің тура мағынасы — жуас емес, шапшаң да мінезді жылқыға тағыл...
Қажу қартқа да ұят.
**Негізгі мағынасы** «Қажу қартқа да ұят» деген мақал адамның жасы ұлғайса да, еңсесін түсіріп, тез шаршап, жігерсіздік...
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды.
Кексізде кие болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе болм...
Ұлыңа ұлтарақ бол,
Келініңе көпшік бол.
Келініңе көпшік бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ененің бала мен келінге деген кішіпейілді, қамқор, жұмсақ қарым-қатынасын үйретеді. Т...
Байы өлген қатын келіншек болады,
Кедей болар жігіт еріншек болады.
Кедей болар жігіт еріншек болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы мінезге тікелей әсер ететінін астарлап айтады. Байы өлген әйел «ке...
Түйенің не де болса, түйе аты бар,
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Сондықтан ботаның ұяты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әлсіз, кішкентай көрінсе де, әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екенін білдіреді....
Бұзық адам бетті келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бұзық, әдепсіз, тәртіпсіз адам өз мінезін ашық көрсетіп қана қоймай, бетсіздікке де бара...
Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді.
**Негізгі мағынасы** «Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді» деген мақал әйелдің ұят, иба, тәрбиесі болмаса, отбасының да, орта...
Құрдас тапқан құл азбас,
Жолдас тапқан ұл азбас.
Жолдас тапқан ұл азбас.
**Негізгі мағынасы** Құрдас пен жолдастың жақсы болуы адамның мінезіне тікелей әсер етеді. Жақсы ортада жүрген адам жама...
Еңбек түбі - зейнет,
Еңбек - адамның екінші анасы.
Еңбек - адамның екінші анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің адам өміріндегі орнын терең түсіндіреді. «Еңбек түбі - зейнет» дегені: адам маңд...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.