Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.7K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Еңкейген екі асайды,
Еңсесі түскен бір асайды.
Еңсесі түскен бір асайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — еңкейіп, бойын тік ұстай алмай қалған адам екі асайды, ал еңсесі түсіп...
Алмас қанжарды жұмсақ қайраққа жаниды.
**Негізгі мағынасы** Алмас қанжар — өте өткір, асыл қару. Бірақ оны да қолдануға жарамды ету үшін қайрап, баптау керек....
Қабағы жаманның
Сабағы жаман.
Сабағы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы қабағы, мінез-құлқы мен ішкі болмысы бір-бірімен тығыз байланысты екенін б...
Ұят деген - тайпа ел.
**Негізгі мағынасы** «Ұят деген - тайпа ел» деген мақал ұяттың адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Мұндағы...
Киген тоның ескірер,
Кидіргенің ескірмес.
Кидіргенің ескірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: киім, тон уақыт өте тозады, ескіреді. Ал астарлы мағынасы: адамға жақсы...
Жігіт қыз таңдайды,
Қыз жігіт талғайды.
Қыз жігіт талғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас адамның өмірлік жар таңдауда жай қарамай, байыппен ойланатынын білдіреді. Тура мағына...
Еңбекке қарай құрмет,
Жасына қарай ізет.
Жасына қарай ізет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен жасына қарай сый-құрмет көрсетілуі керек екенін айтады. Тура мағынада,...
Көңіл - нәзік, сөз - батыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көңілінің өте сезімтал, жараланғыш екенін, ал сөздің керісінше өте қуатты, әсері күш...
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін білдір...
Жаман туған жігіттер,
Қара жолдан адасар.
Қара жолдан адасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәрбиесіз, жауапкершілігі әлсіз жігіттің өмірде оң жол таба алмайтынын біл...
Таза сабаның қымызын іш,
Мейірман ананың қызын ал.
Мейірман ананың қызын ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі қасиетті салыстырады: біріншісі — тазалық пен сапа, екіншісі — мейірім мен тәрб...
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да с...
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның саб...
Атанға туған күн ботаға да туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атан түйеге туған күннің ботаға да тууы, яғни үлкенге келген мүмкіндік...
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.