Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312.2K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Келін, келін, келін бақ,
Келмей жатып сөзін бақ.
Келмей жатып сөзін бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал келіннің жаңа түскен жеріндегі ең басты міндеті — өз сөзін, мінезін, жүріс-тұрысын аңдап...
Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Он қылмыстыны ағартқан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана анық, дәл айтылған сөздің немесе бір шындықтың әсері үлкен ек...
«Кел» демек - парыз,
«Кет» демек - намыс.
«Кет» демек - намыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді шақыру да, оны қайтару да жай сөз емес, оның өз орны, әдебі ба...
Жұмыртқадан қыран да, жылан да шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының, не бір бастаманың нәтижесі әртүрлі болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Қателескеннен қатесін түземеген жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қате жіберуі мүмкін, бірақ сол қатесін көріп, түзетпесе, онда оны...
Ер айласы - бір,
Қатын айласы - мың.
Қатын айласы - мың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның айласы бір мақсатқа, бір шешімге бейім келетінін, ал әйелдің амал-тәсілі көп,...
Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстыра...
Мейірім барда мұңдық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — мейірім бар жерде мұң мен қайғы азаяды. Астарлы мағынасы — адам бір-біріне...
Атың шабан болса -
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі үш ауыртпалықты қатар көрсетеді: шабысы баяу, жарамсыз ат — жол азабы;...
Кісі айыбын ашқаннан жапқан кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің айыбын, кемшілігін жұртқа жайып жіберу дұрыс емес, ал оны жас...
Жетім бала өз кіндігінен өседі.
**Негізгі мағынасы** Жетім бала ата-анасының сүйеуінсіз өседі деген тура мағына береді. Астарында: адам баласы, әсіресе...
Апасы киген тонды сіңлісі де киеді.
**Негізгі мағынасы** Апасы киген тонды сіңлісі де киеді деген мақал үлкен әпкенің ісі, мінезі, киімі мен салты кішіге ү...
Жақсы келін - қызыңдай,
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі сыйластық пен татулықтың қадірін айтады. Тура мағынасы: жақсы келін қызын...
Сасық суға ащы бұта бітеді,
Сасық суда бақа айғырлық етеді.
Сасық суда бақа айғырлық етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — лай, сасық суда өсетін өсімдік те, тіршілік ететін бақа да сол ортаның...
Келіннің бетін кім ашса, сол ыстық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келін түскенде оның бетін ашқан адамға ел ерекше ілтипат көрсетеді. А...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.