Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.8K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Асыл - асылдан, нәсіл - нәсілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асыл зат асыл заттан, текті ұрпақ текті әулеттен тарайды. Астарлы мағы...
Тоқытпасаң оқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді күштеп немесе орынсыз итермелеп оқытпа, мәжбүрлеме деген ойды...
Айдан ұл, Күннен қыз тудырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың баласы асыл, көрікті, тәрбиелі болсын деген ізгі тілегін білдіреді. Тура мағы...
Қыз өспес пе, көкіректі теспес пе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ер жетіп, бой жеткенде үй ішіндегі ескі ойды, тар түсінікті бұзатынын білдір...
Жаманды ес тартқанша,
Қамшымен бес тарт.
Қамшымен бес тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәртіпсіздікті ерте бастан тыю керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасын...
Жақсының сөзі өлшеп пішкендей.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның сөзі әрдайым ойлы, орынды, дәл болады. Ол асығыс айтпайды, біреудің көңілін жараламай...
Қартайғанда «Етегіңді жап!» деген не сұмдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кісі қартайған шағында оған жас балаға айтатындай ескерту не қысым жасау орынсыз екенін б...
Жақсы аттың тісін ашпа,
Жақсы кісінің жасын сұрама.
Жақсы кісінің жасын сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз сұрақ қоймауды, артық әңгіме айтпауға үйретеді. Тура мағынасында аттың тіс...
Сиырды жақсы көрсеткен - артындағы танасы:
Әйелді жақсы көрсеткен - бауырындағы баласы.
Әйелді жақсы көрсеткен - бауырындағы баласы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің қадір-қасиеті мен абыройы оның өзінен ғана емес, тәрбиелеп өсірген баласынан да к...
Жеткіншектен айырылған,
Жер таянбай тұрмайды.
Жер таянбай тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас өскін, жеткіншек үзілсе, жердің өзі де таянышсыз қалғандай болады....
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура мағы...
Жетім қозы түртіншек.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы түртіншек дегеніміз — қамқорсыз қалған жас жан иесінің қорғансыз, именшек, әлсіз болатын...
Көргені жаман көпті алдар.
**Негізгі мағынасы** «Көргені жаман көпті алдар» деген мақал адам бойындағы теріс тәрбие, жаман әдет пен бұзылған орта...
Шақырусыз тойға барғанша,
Таяқ ал да, қойға бар.
Таяқ ал да, қойға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шақырылмаған жерге барудың, жөнсіз араласудың жөн еместігін аңғартады. Тура мағынасында:...
Көңіл де өледі.
**Негізгі мағынасы** «Көңіл де өледі» деген мақал адамға жасалған сыйластық, ізет, мейірім уақтылы болмаса, ол да бірті...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.