Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312.2K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Шай ішіп үйренген,
Қымыз сұрап қыстамайды.
Қымыз сұрап қыстамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның әдеті мен талғамы уақыт өте қалыптасатынын білдіреді. Тура мағынасында, шай ішіп...
Табақ асымен жарасты,
Кәрі жасымен жарасты.
Кәрі жасымен жарасты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табақтағы ас өз ретімен, өз орнымен сәнді болады; сол сияқты кәрі мен...
Әр бала бір жалғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр бала өзінше жеке, дара адам. Астарлы мағынасы — әр баланың мінезі,...
Сыйласқанның итіне кет дегенің,
Өзіне кет дегенің.
Өзіне кет дегенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйласып, араласып жүрген адамның итіне «кет» деп айту — сол үй иесіне,...
Оспадардың ойыны бұзық.
**Негізгі мағынасы** Осы мақал адамның мінезі көрген жерде ойын да, ісі де бұзылатынын білдіреді. Тура мағынада, әдепсі...
Еріншектің қолы жетпейді,
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам іске қолы тие бермейтінін, сондықтан қалаған мақсатына да жете алмайтынын бі...
Айырылмас көршіңе ауыр сөз айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршімен тату тұрудың, бір-біріне ауыр сөз айтпай, сыйластық сақтаудың маңызын білдіреді....
Жорға жүрісінен пұл болады,
Жаман жүрісінен құл болады.
Жаман жүрісінен құл болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен жүріс-тұрысының өмірдегі орны зор екенін білдіреді. Жорға аттың жүрісі кө...
Танымас танымасын сыйламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бірін-бірі танымайтын адам сыйластық танытпайды. Астарлы мағынасы — ад...
Түлік төлден өседі.
**Негізгі мағынасы** Түлік те, мал да төлден көбейіп, өсіп-өнеді деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы — кез келген...
Ерке баланың көзі жасты,
Аяғын бұзау басты.
Аяғын бұзау басты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерке, шолжаң өскен баланың мінезі кейде өзіне де, айналасына да қолайсыз болатынын меңзей...
Судық түбін шым бөгейді,
Даудың түбін қыз бөгейді.
Даудың түбін қыз бөгейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі істің түйінін әйелдің, әсіресе қыздың, ибалы мінезі мен ақыл-парасаты жұмсарта...
Тәрбиені тай-өгізге жеккен.
**Негізгі мағынасы** «Тәрбиені тай-өгізге жеккен» деген мақал тәрбиені өте жас кезден бастау керек екенін білдіреді. Ту...
Білмегенді білдір,
Қолына алтын жүзік ілдір.
Қолына алтын жүзік ілдір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білмейтін адамға үйретіп, оның қолына алтын жүзік ілдіру. Астарлы мағы...
Қырандарын қинаған,
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің қыраны мен ұландарын, яғни ең еркін, ең қадірлі, ең үмітті азаматтарын қинаған халы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.