Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
250K
Қаралым
216
Орташа
Сұрыптау:
Жақсының сөзі өлшеп пішкендей.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның сөзі әрдайым ойлы, орынды, дәл болады. Ол асығыс айтпайды, біреудің көңілін жараламай...
Алқатсаң, алқат қызыңды,
Ақтар ол дәм-тұзыңды.
Ақтар ол дәм-тұзыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қызды дұрыс тәрбиелеп, жөн-жосықпен өсірсең, ол ертең барған жерінде ата-анасының абыройы...
Ауыл итінің құйрығы қайқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылда жүрген иттің құйрығы қайқы, яғни оның сыртқы пішіні мен жүріс-тұ...
Жақсы аттың тісін ашып қарама,
киесі болады.
Қатыны жастың жұрт көзінше жасын сұрама,
әр нәрсенің жүйесі болады.
киесі болады.
Қатыны жастың жұрт көзінше жасын сұрама,
әр нәрсенің жүйесі болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз сынама, әбестік жасама, әр істің өз шегі мен әдебі бар дегенді білдіреді....
Көп қарттың ішінде
Бір бала болса, дана болады.
Көп баланың ішінде
Бір қарт болса, бала болады.
Бір бала болса, дана болады.
Көп баланың ішінде
Бір қарт болса, бала болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп қарияның ортасында бір бала болса, сол бала тез есейіп, көргенін б...
Жақсы керісіп отырып келіседі,
Жаман келісіп отырып керіседі.
Жаман келісіп отырып керіседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың мінезі мен қарым-қатынас мәдениетін салыстырады. Жақсы адам пікір қайшылығы бо...
Түлік төлден өседі.
**Негізгі мағынасы** Түлік те, мал да төлден көбейіп, өсіп-өнеді деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы — кез келген...
Қызыл ет кетер,
Қызарған бет қалар.
Қызарған бет қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен тәндік қуаты уақытша екенін, ал ұят, абырой, ар мен намыс ұза...
Міселі абырой сақтайды,
Місесіз аруақ аттайды.
Місесіз аруақ аттайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бедел мен абыройдың, намыс пен ұяттың сыртқы күштен де маңызды екенін білдіреді. *...
Соқырдың қожасы құлағы,
Ақсақтың аяғы - таяғы.
Ақсақтың аяғы - таяғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мүгедектігі не әлсіздігі бар адамның тіршілікте сүйенетін, ең қажет тірегі болатынын білд...
Жетімді желе, жесірді еле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім баланы да, жесір әйелді де сырт қалдырмай, қолдап-қорғау керек...
Әкенің таяғы аса-аса тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы таяқ қаттырақ, ауырлау тиеді деген ойды білдіреді. А...
Табақ асымен жарасты,
Кәрі жасымен жарасты.
Кәрі жасымен жарасты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табақтағы ас өз ретімен, өз орнымен сәнді болады; сол сияқты кәрі мен...
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат...
Айлас қатын мұңдас.
**Негізгі мағынасы** «Айлас қатын мұңдас» деген мақал сырттай қарағанда әйелдің айлакер, пысық болатынын меңзейді. Алайд...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.