Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Қыздан туған қияқсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баладан тараған ұрпақ та өз тегінен ажырамайтынын, ана жағынан келген қасиет пен міне...
Ерлеріне қатын қас,
аңыр түбін ойламас.
аңыр түбін ойламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — ерін сыйламаған, отбасының ынтымағын ойламаған әйел үй ішінің берекесін кетір...
Саяқты үйреткен - таяқ.
**Негізгі мағынасы** «Саяқты үйреткен - таяқ» мақалы тәртіп пен жөнге салу көбіне талап пен жаза арқылы орнығатынын біл...
Жақсыға жалынсаң, кешірер,
Болатты жанысаң, өтер,
Болатты жанысаң, өтер,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: жақсы, кең пейілді адамнан кешірім сұрап, иілсең, ол к...
Жалғыз түйе - бақырауық,
Жалғыз бала - жылауық.
Жалғыз бала - жылауық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыздықтың әлсіздік әкелетінін айтады. Тура мағынасында жалғыз жүрген түйе бақырып, маз...
Жас екен деп жастықты сөкпе,
Бәріңнің шыққан тегің сол.
Қарт екен деп қарттықты сөкпе,
Бәріңнің барар жерің сол.
Бәріңнің шыққан тегің сол.
Қарт екен деп қарттықты сөкпе,
Бәріңнің барар жерің сол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жасына қарап кемсітуге, не кәріні менсінбеуге болмайтынын айтады. Жастықты сөгу де...
Қызымның құлағына алтын сырға.
**Негізгі мағынасы** «Қызымның құлағына алтын сырға» деген сөз тура мағынасында қыздың құлағына алтын сырға тағу сияқты...
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның асқа, тамаққа немқұрайлы қарамай, оны өз орнымен, қадірін біліп жеу керегін ескер...
Менмендік туған анаға да жақпас.
**Негізгі мағынасы** Менмендік — адамның өзін өзгеден артық санап, тәкаппарлық көрсетуі. Бұл мақал «менмен, өркөкірек а...
Есік көргенді алма ,бесік көргенді ал .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік көрген, яғни үй аралап, сыртқа көп шығып жүрген адамды емес, бесік...
Қораң оңды болса, қойың қоңды болады.
**Негізгі мағынасы** Қораң оңды болса, қойың қоңды болады деген мақалдың тура мағынасы — қорасы берік, таза, ықшам адамд...
Жаман жігіт той бұзар,
Жаман әйел үй бұзар.
Жаман әйел үй бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді адамның, әсіресе үй ішіндегі берекені кетіретін кісінің зиянын айтады. Тура...
Әкесі ұлын ұрып, түзетеді,
Анасы қызын ұрып, жүдетеді.
Анасы қызын ұрып, жүдетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәрбиедегі еркек пен әйелдің, әке мен ананың мінездік айырмасын астарлап жеткізеді. Тура...
Көңіл қалдырма, ықыласына ұшырайсың.
**Негізгі мағынасы** Көңіл қалдырмау дегеніміз — өзіңнен жақсылық күткен адамның сенімін ақтау, біреудің ниетіне су сепп...
Кері кеткеннің келіні ұрлық қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы, тәрбиесі, ниеті бұзылған адамның үй ішіндегі ісі де оңбайды, сон...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.