Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.3K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Жаманды жіберсе еркіне,
Күнде тышар бөркіне.
Күнде тышар бөркіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға ерік берсең, ол өзінің шектен шыққан қылығын тоқтатпайтынын білдіреді. Тура...
Асыл - асылдан, нәсіл - нәсілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асыл зат асыл заттан, текті ұрпақ текті әулеттен тарайды. Астарлы мағы...
Диірменнің тасы қатты, ұны тәтті.
**Негізгі мағынасы** Диірменнің тасы қатты болғанымен, одан шыққан ұн тәтті болады. Бұл мақал еңбектің, төзімнің және ау...
Ашу егестен шығады,
Ақыл кеңестен шығады.
Ақыл кеңестен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуға берілсе, көбіне тартыс пен егестің үстінде күйіп-пісетінін айтады. Ал дұрыс ой...
Сойқанды әкеден сотқар ұл туады.
**Негізгі мағынасы** Сойқанды әкеден сотқар ұл туады деген мақалдың тура мағынасы — әкесі дөрекі, қатал, берекесіз, тәр...
Жақсы адам қартайса - қазына,
Жаман адам қартайса - қазымыр.
Жаман адам қартайса - қазымыр.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның қартайғаны — елге пайдалы, сөзі өтімді, тәжірибесі мол, қадірі артқан қазынамен тең....
Бермегенді беріп ұялт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу саған ештеңе бермесе де, өзің оған сый-құрмет көрсетіп, қолыңнан...
Тәтті дәмімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл тіркес қысқа айтылғанымен, мәні терең: жақсы істің, жылы сөздің, адал еңбектің немесе жағымды а...
Балалы арқар баурайды,
Баласыз арқар маңырайды.
Баласыз арқар маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың адам өміріндегі орнын терең аңғартады. Тура мағынасында арқар балалы болса, баур...
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп, ж...
Жеріңнен аусаң, жақсы атыңды қалдыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жерден жырақ кетсең де, өзіңнің жақсы ісіңмен, адал мінезіңмен ел есінде қал деген...
Тыйылмаған ауызда пәле бар.
**Негізгі мағынасы** Тыйылмаған ауызда пәле бар деген мақал адам көп сөйлеп, ойланбай тіл қатса, өзіне де, өзгеге де кес...
Жетесіз ұл
жеті атасын қаздырады.
жеті атасын қаздырады.
**Негізгі мағынасы** Жетесіз ұл — ақылсыз, тәрбиесіз, жөн білмейтін бала. Мұндай бала өз орнын таппай, ата-бабасының қад...
Атымды ата да, сыбағамды итке сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің атын атап, соған тиесілі сыбағаны итке беру. Астарлы мағынасы:...
Қол қолды табар,
Шариғат жолды табар.
Шариғат жолды табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз қалмай, өзіне лайық серік, тірек немесе бағыт табатынын білдіреді. Тура ма...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.