Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
399.9K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Тең атаның баласы теңдікке тұрса да,
кемдікке көнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: текті, жақсы тәрбиелі әкенің баласы өз орнын білсе де, ешқашан төмендет...
"Әттеген-ай" деген сайын ақыл қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қателік жасап, өкінген сайын бұрынғы ісіне ой жіберіп, тәжірибе жинайтынын білдіреді...
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сан...
<<Өлі-тірі» өткен соң,
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – бір істің, даудың не салттың өз уақыты өтіп кеткен соң, оны қайта қозғ...
«Алтаумын» деме, жетеуге жолығасың,
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне тым сеніп, паңданбауды ескертеді. Тура мағынасында «алтаумын» немесе «ж...
«Ахахумен» жиған мал «охохумен» кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексіз, ысыраппен, бос қиялмен немесе дұрыс басқарылмай жиналған мал-мүліктің тез арада...
«Кет!» десе, ит те кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге «кет» деп айтсаң, тіпті ит те кейін шегінеді. Астарлы мағынасы...
«Мен», «мен» дей берме,
Меңдеп өлерсің.
Меңдеп өлерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз-өзін тым көтеріп, «мен» деп шектен тыс мақтана беруі жақсылыққа апармайтынын...
«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Одан да ауыр батпан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен...
«Қазақ» десең, өзіңе тиеді,
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің салмағын, адамның абыройына тиетін ауыр ескертуді білдіреді. Біреуге тура айтылған...
«Әй!» дер ажа,
«Қой!» дер қожа жоқ.
«Қой!» дер қожа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үй ішінде біреуді тыйып, жөнге салар, тәртіпке шақырар адам жоқ деген...
Із жолға жеткізер,
Жол елге жеткізер.
Жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ізге ерген адам жол табады, ал жол адамды елге, мақсатты жерге жеткізе...
Іздегенге - сұраған.
**Негізгі мағынасы** «Іздегенге — сұраған» мақалының тура мағынасы — бір нәрсені сұрап келген адамға ол табылып, тілегі...
Ізденбеген ілгерілемейді.
Іздеген табады, сұраған алады.
Іздеген табады, сұраған алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әрекет етпеген адам алға жылжымайды, ал ізденген, сұраған адам өзіне ке...
Ізеттінің інісі көп.
**Негізгі мағынасы** Ізетті, сыпайы, сыйлы адамның айналасына інілік етіп қарайтын, құрмет көрсететін жан көп жиналады....
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.