Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
22.2K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Садағасы кетпеймісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Т...
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келмеген, адам баспаған үйдің сәні де, берекесі де кем болатынын айтады. Тура мағын...
Дастарқан үстінде дұшпан да лос.
**Негізгі мағынасы** «Дастарқан үстінде дұшпан да дос» деген мақал қазақтың қонақжай, кеңпейіл мінезін көрсетеді. Оның...
Мейманның алдында мысығыңа «Пыш!» деме.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: қонақтың көзінше мысықты үркітіп, «Пыш!» деп айқайлама деген ескерту. Астар...
Дастарқан басында отырып,
Қонақ аяғын көсілмес.
Қонақ аяғын көсілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ адамның дастарқан басында өзін ұстай білуі керек екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Жатып алған қонақ жараспас.
**Негізгі мағынасы** «Жатып алған қонақ жараспас» деген мақал қонақтың да, үй иесінің де шегін білуді ескертеді. Тура м...
Қонағын сыйламаған
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
**Негізгі мағынасы** Қонақты құрметтемеген адам үй ішіндегі тәртіп пен адамгершілікке де салғырт қарайды деген ой айтыла...
Бұрынғы қонақ соңғы қонаққа орын берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген бұрынғы қонақ кейін келген қонаққа өз орнын беріп, ізет кө...
Қонақ таңдап қонады.
**Негізгі мағынасы** Қонақ таңдап қонады деген мақалдың тура мағынасы — келген кісі өзіне жайлы, көңіліне қонымды үйді,...
Қонағы көп үйдің баласы тоқ.
**Негізгі мағынасы** Қонағы көп үйдің баласы тоқ деген сөздің тура мағынасы — үйге жиі қонақ келсе, сол үйде ас-су, ырыс...
Қазан қайнап тұрса,
Ақыл сайрап тұрады.
Ақыл сайрап тұрады.
**Негізгі мағынасы** Қазан қайнап тұрса, үйде тіршілік, қозғалыс, береке бар деген сөз. Астарлы мағынасы — ас пісіп, дас...
Қонақ қой жемей кетпейді,
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күтудің қазақ үшін үлкен міндет әрі құрмет екенін білдіреді. Тура мағынасында, келг...
Жолаушыны сусындатпай бұйымтайын сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жол жүріп келген адамға алдымен су беріп, шөлін қандыр, содан кейін ған...
Жақсы таз басын жасырмайды,
Жақсы қатын асын жасырмайды.
Жақсы қатын асын жасырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, отбасының да жақсы қасиеті жасырынбай, ашық көрінеді деген ой айтады. Тура ма...
Құдайдың үйін көргендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жерге немесе адамға аса зор құрметпен, ерекше ілтипатпен қарауды білдіреді. Тура мағы...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.