Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Жомарт жүрекке иман қонар.
**Негізгі мағынасы** Жомарт жүрек деген — кең пейілді, қолы ашық, өзгенің мұқтажын түсіне білетін адам. Мақалдың тура ма...
Құдайдың өзіне дұға үйреткендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өз білгенін менсінбей, тіпті артық ақылгөйсіп, ең жоғарғы нәрсеге де үйреткісі к...
Сақалыңа сенбе,
Ар-ожданыңа сен.
Ар-ожданыңа сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, жасына не беделіне емес, ішкі тазалығы мен адамгершілігіне сен...
Адалды Құдай табады,
Момынды қайыр табады.
Момынды қайыр табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адал адамды Құдай жарылқайды, момын, кішіпейіл адамға да қайыр-береке ж...
Жалғыздың жағы бір Құдай.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыздың жағы бір Құдай» деген мақал адамның жалғыз қалғанда, өз күші жетпей қиналғанда, ең соңғы...
Алланың берейін деген құлына
Оннан - мұннан құралар ,
Оннан - мұннан құралар ,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — Алла несібені өзі береді, ал ол несібе кейде бір жерден емес, әр тараптан...
Құдай сұлу етпесе, бәрі бекер,
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулық пен жалған жылтырдың уақытша екенін айтады. Адамның көркі тек бояу, сән-с...
Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Ата салтын ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да, ата-б...
Ақтың отын ақымақ өшірмейді.
**Негізгі мағынасы** «Ақтың отын ақымақ өшірмейді» деген мақал адал, таза, әділ істің жолын ешқандай аңғалдық та, келең...
Жалғыздың діні қатты.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз адам өз дініне, сеніміне, ұстанымына берік болады деген ой айтылады. Тура мағынасында жалғыз...
Ұятын шүберекке түйген.
**Негізгі мағынасы** «Ұятын шүберекке түйген» деген тіркес адамда ар-ұят, намыс, ибалық қалмағанын білдіреді. Тура мағы...
Жақсының үйі түссе, күйі түседі,
Жаманның үйі түссе, бүйі түседі.
Жаманның үйі түссе, бүйі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның мінезін салыстырып тұр. Жақсы кісі біреудің үйіне кірсе, арт...
Құдайдан қорықпаған,
Адамнан ұялмас.
Адамнан ұялмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдан қорықпайтын, яғни иман мен арды ойламайтын адам, адам баласын...
Әкімге қарсы келме,
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билік иесіне де, дін жолын ұстанған адамға да орынсыз қарсы келмеуді ескертеді. Тура мағы...
Көп Құдайдан бір жасы кіші.
**Негізгі мағынасы** «Көп Құдайдан бір жасы кіші» деген мақал адам баласының шектеулі, әлсіз екенін, ал құдірет иесі –...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.