Молда ашықса, базар кезеді,
Сопы жұтаса, мазар кезеді.
«Молда ашықса, базар кезеді, Сопы жұтаса, мазар кезеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал діни ат пен шындыққа сыймайтын екіжүзділікті әжуалайды. Тура мағынасында ашыққан молда базар аралап, тіршілік қамын іздейді, ал сопы жұтта елден безіп, мазар маңын кезеді. Астарлы мағынасы — сырттай діндар көрінген кейбір адамдардың шынайы мінезі сөзінен бөлек, қажет кезде өз пайдасын ғана ойлайтынын сынау. Мақал жалған тақуалықты, көзбояушылықты әшкерелейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «базар» — күнкөріс, дүние қамы, тіршілік арасы дегенді білдіреді. «Мазар» — өлім, оқшаулану, үрей мен парықсыз тақуалықтың ишарасы. «Молда» мен «сопы» сөздері діни адам бейнесін берсе де, мақал олар арқылы мінездің екіұштылығын көрсетеді. Яғни сыртқы киім, сөз, бейне адамды әулие етпейді; іс-әрекет пен ниет маңызды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақал өзін діндар, таза, әділ етіп көрсетіп, бірақ іс жүзінде пайда қуған адамдарға айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу көпшілік алдында имандылықты көп айтып, ал жеке өмірінде адалдықты сақтамаса, осы мақал оның екіжүзділігін сынға алу үшін қолданылады.
Sopy jutasa, mazar kezedi.