Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Жылылық - күннен, мейірімділік - адамнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша күн жерге жылу береді, ал адам жүрегінен мейірім төгеді. Астарлы...
Құдай сұлу етпесе, бәрі бекер,
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулық пен жалған жылтырдың уақытша екенін айтады. Адамның көркі тек бояу, сән-с...
Заман бұзыларда әуелі әйел бұзылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал заманның азғындауы ең алдымен отбасы мен тәрбиеге әсер етеді деген ойды білдіреді. Тура м...
Момынның ісін Құдай жөнге салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал момын, сабырлы, адал адамның ісі ақыры дұрыс арнаға түсетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Байлыққа жомарттық жарасады.
**Негізгі мағынасы** Байлық адамның қолына қонған кезде, оны ұстап тұратын ең көркем мінез — жомарттық. Мақал тура мағын...
Садақаңды сауыңда бер,
Ауырған соң пайда жоқ.
Ауырған соң пайда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайырымдылық пен көмекті дер кезінде жасаудың маңызын айтады. Адамның қолы ашық, дені сау...
Жомарт жоқтығын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы бо...
Соқырдың тілегені - екі көзі.
**Негізгі мағынасы** Соқыр адам үшін ең үлкен тілек — екі көздің көруі. Бұл мақалдың тура мағынасы да, астарлы мағынасы...
Арамдықты адалдық жеңеді,
Жамандықты амандық жеңеді.
Жамандықты амандық жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жамандық пен арам пиғылдың түбі ұзаққа бармайтынын білдіреді. Арамдық істеген адам...
Арсыз қолым істеді,
Арлы бетім ұялды.
Арлы бетім ұялды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың құнын терең көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, қол қателік ж...
Үміт соңы - ажал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қанша үміттенсе де, өмірдің соңғы шегі өліммен аяқталады деген ой...
Иттің де тәңірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр иттің де өз иесі, өз қорғаны бар деген ұғымға саяды. Астарлы мағына...
Пәлеге - сабыр, қазаға - тәуба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басына қиындық, пәле немесе қайғы түссе, ең алдымен сабыр сақтауды, ал ауыр қазаға,...
Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Ата салтын ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да, ата-б...
Ар сатып ырыс жинама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ар-намысын, ұятын, адамдық қадірін дүние мен пайдаға айырбастамауды ескертеді. Тур...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.