Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
120.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Жалғыз жігіт жарымас.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз жүрген адам, қанша қайратты болса да, үлкен істі толық еңсере алмайды деген ой айтылады. Мұн...
Жауға қолдың күшін жұмса, найзаның ұшын қада.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елге қауіп төнгенде жауға қарсы әлсіздік көрсетпей, батыл қимылдауды меңзейді. Тура мағын...
Жігіт - күш, қыз - көрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің басты қасиеті — күш-қуат, қайрат, тірек болу екенін, ал қыздың басты көркі — әсе...
Ерден ердің қаупі бар.
**Негізгі мағынасы** «Ерден ердің қаупі бар» деген мақал батыл, намысты, қайсар адаммен бетпе-бет келгенде сақ болу кер...
Жігіт - жерінде, жекен - көлінде.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт - жерінде, жекен - көлінде» деген мақал адамның өз орнында, өзіне лайық ортада ғана толық к...
Бапкері жоқта қыран жетім,
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құстың бапкері болмаса, ол жетімсіреп, бағы ашылмайды; ал ұланны...
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы та...
Арғымақ жалсыз, ер малсыз.
**Негізгі мағынасы** Арғымақ жалсыз болмайтыны сияқты, ер азамат та малсыз, яғни тірлікке сүйенер ырыс-дәулетсіз, шаруа...
Қария тыңдалмаса,
Жігіт шыңдалмайды.
Жігіт шыңдалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарияның ақылы тыңдалмаса, жас ұрпақ дұрыс бағыт алып, өмірдің сабағын толық үйрене алмайды. Бұл ма...
Жасауылың тырна болса,
Күнің қиқуымен өтер.
Күнің қиқуымен өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер жасауылың, яғни күзетшің не жанашырың тырна сияқты болса, күнің о...
Кемел жігіт кешірімді.
**Негізгі мағынасы** Кемел жігіттің ең басты белгісі — кешіре білуі. Бұл мақал тура мағынасында да, біреудің қатесін түс...
Жолбарыстың артында тері,
Батырдың артында елі қалады.
Батырдың артында елі қалады.
**Негізгі мағынасы** Жолбарыс өлсе, артында оның терісі қалады; ал батыр елін қорғап, халық жадында аты мен ісі қалады....
Жігітке лайық ат туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігітке сай мінезі бар, жарасымды ат туады, яғни ер азаматтың өзіне ла...
Ер не көрмейді,
Ер көңіл есе бермейді.
Ер көңіл есе бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың басынан неше түрлі қиындық өтетінін білдіреді. Тура мағынасында — ер адам өм...
Еңбек ерлікке жеткізер,
Ерлік елдікке жеткізер.
Ерлік елдікке жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің адамды биікке көтеретінін айтады. Адам адал еңбек етіп, табандылық танытса, ол т...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.