Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
95.6K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Ер өтірік айтпайды, ез өтірік айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің басты қасиеті — шыншылдық, намыс пен жауапкершілік екенін білдіреді. Тура мағ...
Жүйрікке - тұмар.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрікке - тұмар» деген мақалдың тура мағынасы: шабандоздар бәйгеге қосатын жүйрік атқа тұмар тағ...
Жігіт - жерінде, жекен - көлінде.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт - жерінде, жекен - көлінде» деген мақал адамның өз орнында, өзіне лайық ортада ғана толық к...
Дүние тегіс болғанша,
Жігітке бір іс болады.
Жігітке бір іс болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дүниенің бәрі біркелкі, мінсіз болып кетпейді; адам өмірінде әрдайым бі...
Отты жастығың өтпей отау тік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде қимылдап, тірлік бастап қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — адам қоңыр...
Атан бол, бура бол, інгенімді қайыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеге қатысты сөз. «Атан», «бура», «інген» — түлік атаулары, ал «қайыт...
Жігіттің жігіті - өз нәпсісіне ие болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жігіттің белгісі күшінде не атағында емес, өз-өзін ұстай білуінде екенін айтады. Ту...
Ерге дәулет бітерде,
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның ырыс-дәулеті мен бағы кейде өз еңбегіне ғана емес, сәтіне, жолының оң болуына...
Жаман туған жігіттер,
Қара жолдан адасар.
Қара жолдан адасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәрбиесіз, жауапкершілігі әлсіз жігіттің өмірде оң жол таба алмайтынын біл...
Ханның қасында қалтырап жатқанша,
Қарадан қалағаныммен қаңғырып өлейін.
Қарадан қалағаныммен қаңғырып өлейін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ар-намысы мен еркіндігін бәрінен жоғары қоятынын білдіреді. Тура мағынасында: бір...
Жігіт көзімен қыз таңда
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көзімен қыз таңда» деген мақал қызды сыртқы көрінісіне емес, жігіттің ой-парасаты, талғамы,...
Ерді ел мүддесі өсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Ерді ел мүддесі өсіреді» деген мақалдың тура мағынасы — ер азаматтың тұлға болып қалыптасуына, на...
Азаматтың бір ажары - кеңдігі.
**Негізгі мағынасы** «Азаматтың бір ажары – кеңдігі» деген мақал ер адамның, жалпы кісі мінезінің көркі оның кең пейілі...
Бапкері жоқта қыран жетім,
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құстың бапкері болмаса, ол жетімсіреп, бағы ашылмайды; ал ұланны...
Жалғыз атты жарыстан қалмас.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыз атты жарыстан қалмас» деген мақалдың тура мағынасы — бір ғана аты бар адам да жарысқа қаты...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.