Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.7K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Еркек дауысты қатында ұят болмас,
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің табиғи болмысына сай мінез-құлқы мен дауыс, жүріс-тұрыстағы жарасымын меңз...
Кілем түрге керек,
Қылыш ерге керек.
Қылыш ерге керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орнын, өз сынын табатынын білдіреді. Тура мағынасында кілем — үйдің сәні м...
Еркек қой бұралқы болмас.
**Негізгі мағынасы** «Еркек қой бұралқы болмас» деген мақал тура мағынасында еркек қойдың үйірден безіп, бұралқы болып...
Ойнаса баласы,
Шындаса әкесі жығады.
Шындаса әкесі жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас бала ойнап-күліп, алыса бастағанда, әкесі шын күшін көрсетсе, оны о...
Аттанып барып жылқы алған,
Ат үстінде ұйқы алған.
Ат үстінде ұйқы алған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аттан мініп, жорыққа не сапарға барып, жол үстінде жылқы алып, со...
Абыройлы болар жігіттің
Алғашқы ұрлығы ашылар.
Алғашқы ұрлығы ашылар.
**Негізгі мағынасы** Абыройлы, ел алдында жүзі жарық болар жігіттің жаман ісі ұзаққа бармайды. Мақал тура мағынасында: ұ...
Жақсы жігіт
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы жігіттің өз пайдасынан бұрын досының жағдайын ойлайтынын, ал жаман жігіттің тек өз...
Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер құны, яғни адам өмірінің, ар-намыстың және үлкен істің бағасы оңай шешілмейтінін білді...
Селтеңдеген жігіттің серкесінің соры.
**Негізгі мағынасы** «Селтеңдеген жігіттің серкесінің соры» деген мақал жауапсыз, жеңілтек, салдыр-салақ жігіттің өзіне...
Өзіңді ер білсең, өзгені шер біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам өзін ер, батыр, мықты санаса, онда өзгелердің мұңын, қасіреті...
Батырдың атын жау шығарады,
Шешеннің атын дау шығарады.
Шешеннің атын дау шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батырдың кім екені шайқаста, жаумен бетпе-бет келгенде танылса, шешенні...
Жарым жігіт жаяу жүріп, тың киікті қуады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жолдасы немесе серігі бар жігіт жаяу жүрсе де, жүйрік киікті қу...
Әр жігіттің өзі шығар биігі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз шамасы, өз қабілеті, өз мүмкіндігі болатынын білдіреді. Тура мағынасында би...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы та...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.