Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.2K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Бөрі алатын жігіт бөрігінен белгілі,
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің шын болмысы оның сыртқы сәнінен емес, істегі қайсарлығынан және қасында жүрге...
Еркек дауысты қатында ұят болмас,
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің табиғи болмысына сай мінез-құлқы мен дауыс, жүріс-тұрыстағы жарасымын меңз...
Ерді көрсең, Қыдыр тұт,
Асты көрсең, қадір тұт.
Асты көрсең, қадір тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыйлауды, қадірлеуді үйретеді. «Ерді көрсең, Қыдыр тұт» дегені — елге пайдасы тиге...
Жарым жігіт жаяу жүріп, тың киікті қуады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жолдасы немесе серігі бар жігіт жаяу жүрсе де, жүйрік киікті қу...
Жақсы туған жігітке,
Бүкіл ел таласар.
Бүкіл ел таласар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, өнегелі, текті отбасынан шыққан жігіттің ел ішінде құрметке ие болатынын білдіреді...
Ер елін сағынса,
Ер-тұрманын тағынар.
Ер-тұрманын тағынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың туған елін, атамекенін аңсауы оның жүрегіндегі елдік сезімді оятады дегенді...
Қылышын сермей алмаған өзіне тигізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылышын дұрыс сермей алмаған адам өзіне зиян келтіреді. Астарлы мағынас...
Түйе аяғы - маймақ,
Төре аяғы - тайғақ.
Төре аяғы - тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда түйенің аяғы маймақ, яғни қисықтау, ал төренің аяғы тайғақ деп бейнелей...
Елінен безген ер болмас,
Көлінен безген қаз болмас.
Көлінен безген қаз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елін, өскен жерін тастап безіну ер-азаматқа тән қылық емес екенін айтады. Тура мағы...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Ойнаса баласы,
Шындаса әкесі жығады.
Шындаса әкесі жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас бала ойнап-күліп, алыса бастағанда, әкесі шын күшін көрсетсе, оны о...
Ердің ісі - келісу,
Ездің ісі - керісу.
Ездің ісі - керісу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың басты қасиеті — елмен, жұртпен тіл табысып, мәмілеге келе білу екенін білдір...
Әр жігіттің өзі шығар биігі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз шамасы, өз қабілеті, өз мүмкіндігі болатынын білдіреді. Тура мағынасында би...
Батырдың басы екеу болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырлық жолда жүрген адамның мінезі де, мақсаты да біртұтас болатынын білдіреді. Тура ма...
Жақсы айғыр үйірін қорғайды,
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айғыр өз үйірін сыртқы қауіптен сақтайды, ал бұқа өз болмысын, өз күші...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.