Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
95.6K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Төлеңгіт, төреңді күт
**Негізгі мағынасы** «Төлеңгіт, төреңді күт» деген мақалдың тура мағынасы — төлеңгіттің өз төресін, яғни иесін немесе б...
Батыр - аңғал, палуан - аптық.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - аңғал, палуан - аптық» деген мақал сыртқы күш-қуат пен ішкі байыптың бірдей бола бермейті...
Елінен безген ер болмас,
Көлінен безген қаз болмас.
Көлінен безген қаз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елін, өскен жерін тастап безіну ер-азаматқа тән қылық емес екенін айтады. Тура мағы...
Қайғы шеккен жігіттің шерін,
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің жан жарасын, ішкі мұңын басатын екі күшті нәрсе бар екенін айтады: бірі — бала с...
Өкпеден соққан жел жаман
Елінен безген ер жаман.
Елінен безген ер жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өкпелеп соққан жел қалай жайсыз болса, өз елінен, туған жұртынан безг...
Ер елін сағынса,
Ер-тұрманын тағынар.
Ер-тұрманын тағынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың туған елін, атамекенін аңсауы оның жүрегіндегі елдік сезімді оятады дегенді...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Жабағы - тай деп қорлама,
Жолға шықса, ат болар.
Жолға шықса, ат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды немесе кішкентай, әлсіз көрінетін нәрсені төменсітуге болмайтынын айтады. Тура мағ...
Жықсаң да, жығылсаң да,
Алысқаның арыстан болсын.
Алысқаның арыстан болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қарсылас та, серік те таңдауда биік талап қоюды меңзейді. Тура мағынасында күрессе...
Аттанып барып жылқы алған,
Ат үстінде ұйқы алған.
Ат үстінде ұйқы алған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аттан мініп, жорыққа не сапарға барып, жол үстінде жылқы алып, со...
Ерліктік шарты - өзіне сенгендік.
**Негізгі мағынасы** «Ерліктік шарты - өзіне сенгендік» деген мақал ерлік пен батырлықтың ең басты негізі — адамның өз...
Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.
Өзі бұлдырықтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамды сыртқы даңқпен емес, шын болмысымен бағалау керек екенін білдіреді. Тура мағына...
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тур...
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай бай...
Ер кешуде, нар көшуде сыналады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, түйе де ұзақ жолда, ауыр көште сыналады. Астарлы мағынасы — е...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.