Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
120.3K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Ер елуде бала мінезді,
Ер сайыста шала мінезді.
Ер сайыста шала мінезді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің жасы ұлғайған сайын да мінезі өзгере беретінін астарлап айтады. «Елуде бала м...
Ер айтпас, айтса қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің сөзіне берік, уәдесіне тұрақты болатынын білдіреді. Тура мағынасында: нағыз е...
Елдің елдігі - аузының бірлігі,
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де қадірі бірлікте екенін аңғартады. Бірінші жолда халықтың ел болып ұйыс...
Ердің ғайбатын айтпа,
Қайратын айт.
Қайратын айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кемшілігін, сырттағы мінін тізе бермей, оның жақсы жағын, күш-қайратын, ерлік ісі...
Ердің құны - жүз түйе,
Көздің құны - елу тайлақ.
Көздің құны - елу тайлақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі қымбат мүшесін салыстыру арқылы айтылған. Тура мағынасында ер адамның құны өт...
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай бай...
Атты батыр атсыз жатыр.
**Негізгі мағынасы** «Атты батыр атсыз жатыр» мақалы ер жігіттің, батыр адамның негізгі серігі де, күш-қуаты да — аты е...
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық то...
Ақыл қонбаған жігітке,
Бақыт та қонбайды.
Бақыт та қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы толыспаған, ойланбайтын, жауапсыз жігіттің баққа да, ырысқа да оңай жете алмайтынын...
Жігіттің ауыры - шомбал,
Ағаштың ауыры - сомбал.
Ағаштың ауыры - сомбал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, салмағы ауыр, ірі заттың қимылы да, көтеруі де қиын болады. Аст...
Жігіт көркі - сақал,
Базар көркі - бақал.
Базар көркі - бақал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ер азаматқа тән келбеті мен беделі сыртқы сәнмен емес, өзіндік болмысымен таныла...
Сөзге тұру - ерлік,
Сөзді жұту - қорлық.
Сөзді жұту - қорлық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айтқан сөзіңде тұру, уәдеде беріктік таныту — ердің ісі; ал берген сөз...
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетін...
Ер жігіт бір өледі,
Қорқақ мың өледі.
Қорқақ мың өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер адам бір-ақ рет өледі, ал қорқақ адам қауіптеніп, үрей құшағында қа...
Қызыл тіл - жанның мияты,
Абырой - ердің қуаты.
Абырой - ердің қуаты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адам өміріндегі орнын өте биік қояды. «Қызыл тіл» дегені — шешен, орынды, өткір с...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.