Арыстанда бір жігіттің күші,
Қырық жігіттің жүрегі бар.
«Арыстанда бір жігіттің күші, Қырық жігіттің жүрегі бар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал батырлық пен қайсарлықты дәріптейді. Тура мағынасында арыстандай айбарлы, бір өзі-ақ алпысқа татитын ер жігіттің күші айтылса, астарлы мағынасында нағыз азаматтың жігері, намысы, шешімпаздығы көп адамға үлгі болатыны меңзеледі. Яғни, бір ердің қайраты физикалық күшпен ғана өлшенбейді, оның жүрегіндегі от, тәуекелі, ел үшін жауапкершілігі де үлкен күш саналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арыстан» — айбаттың, ерліктің, қаймықпас мінездің символы. «Бір жігіттің күші» дегені — жалғыз адамның батылдығы мен іскерлігін көрсетеді. Ал «қырық жігіттің жүрегі» — көп адамның жігері, рухы, сенімі бір ердің бойында тоғысқандай әсер береді. Қазақ танымында «жүрек» тек дене мүшесі емес, қайсарлық пен намыстың, рухтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиын сәтте сабырын сақтап, жауапкершілікті өз мойнына ала білетін азаматқа қатысты айтылады. Мысалы, апат кезінде қорықпай адамдарға көмек көрсетіп, бәрін ұйымдастырып шыққан жас жігітке жұрт: «Міне, арыстанда бір жігіттің күші, қырық жігіттің жүрегі бар» деп баға береді.
Qyryq jigittiń júregi bar.