Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.7K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Жомарт бергенін айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарт адам жасаған жақсылығын міндет қылмайтынын, оны бетке басып айтпайтынын білдіреді....
Ер айтса, ел айтқаны,
Елдің қамын жеп айтқаны.
Елдің қамын жеп айтқаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның сөзі жеке басының ғана емес, елдің ортақ ойы мен мүддесін білдіруі керек деген...
Керейден ұл туса,
Алашқа күн туады.
Алашқа күн туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Керей руынан елге пайдалы, ер жүрек ұл туса, бүкіл Алаш жұртына жақсылы...
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мал-мүлкі мен дәулеті жеке басының ғана сәні емес, ел ішіндегі тірек, ортақ и...
Арғымаққа оқ тисе,
Жабыдай боп туламас
Қас батырға оқ тисе,
Жамандай боп шуламас.
Жабыдай боп туламас
Қас батырға оқ тисе,
Жамандай боп шуламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз тұлғаның сын сағатта танылатынын айтады. Арғымаққа оқ тисе де, ол жабыдай болмап, д...
Жігітке жар қымбат,
Намыс пен ар қымбат.
Намыс пен ар қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт үшін өмірдегі ең қымбат құндылықтарды көрсетеді. Тура мағынасында, жігітке сүйікті...
Ер жігітке серуен де серуен,
Сергелдең де серуен.
Сергелдең де серуен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің жолы жеңіл де, ауыр да болса, екі жағдайда да сабырын жоғалтпай, көргенін өмі...
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге шақы...
Жолы болар жігіттің,
Желі оңынан тұрады.
Желі оңынан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сәті түсіп, ісі оңынан жүретін жігіттің жолы да, тірлігі де ыңғайлы болатынын білдіреді....
Серінің аты да сері.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — серінің мінезі мен болмысы қандай болса, оның аты да соған сай көркем,...
Жігітінде жігіт болмаған -
Өмір есесінен құр қалған.
Өмір есесінен құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіт жас кезінде нағыз жігітке тән қасиет көрсетпесе, кейін өмірдің қы...
Үйленгенше өз ұлын,
Үйленген соң кісі ұлы.
Үйленген соң кісі ұлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл баланың үйленгенге дейін өз әке-шешесінің жанында ерке, еркін жүретінін, ал үйленгенне...
Ер тынысы - еңбек,
Ез тынысы - ермек.
Ез тынысы - ермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, жалпы азаматтың өмірі мен қадірі еңбекте екенін айтады. «Ер тынысы» дегені —...
Тең атаның баласы теңдікке тұрса да,
кемдікке көнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: текті, жақсы тәрбиелі әкенің баласы өз орнын білсе де, ешқашан төмендет...
Ер жігіт үйден шықса, үйіріне қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер жігіт үйінен шыққанда өз ортасына, өз теңіне, өз қауымына барып арал...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.