Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.3K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
Адамдық антын ер бұзбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің айбынды, абыройлы салтын кез келген адам бұза алмайды, ал нағыз е...
Жігітке жар қымбат,
Намыс пен ар қымбат.
Намыс пен ар қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт үшін өмірдегі ең қымбат құндылықтарды көрсетеді. Тура мағынасында, жігітке сүйікті...
Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
**Негізгі мағынасы** «Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар» деген мақалдың тура мағынасы: адамды әлсірететін нәрсе — жаяу...
Жолы болар жігіттің,
Желі оңынан тұрады.
Желі оңынан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сәті түсіп, ісі оңынан жүретін жігіттің жолы да, тірлігі де ыңғайлы болатынын білдіреді....
Нар баласы бақ етпес.
**Негізгі мағынасы** «Нар баласы бақ етпес» деген мақалдың тура мағынасы — нар түйенің төлі ерекше дауыс шығарып, бақыр...
Жомарт бергенін айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарт адам жасаған жақсылығын міндет қылмайтынын, оны бетке басып айтпайтынын білдіреді....
Ер намысына қарай шабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің ісі мен бағыты оның намысына, ар-ожданға, ішкі жауапкершілігіне байланысты е...
Топтан озған - шешен,
Көптен озған - көсем.
Көптен озған - көсем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көптің ішінен озып шығу — жай ғана алға шығу емес, ерекше қабілет пен с...
Ер басына жау келсе,
Ерлігі кетер басынан.
Би басына дау келсе,
Билігі кетер басынан.
Ерлігі кетер басынан.
Би басына дау келсе,
Билігі кетер басынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, ел басқаратын бидің де шынайы сыналатын кезі қиындық үстінде болатынын айт...
Жеті өліп жерге түспейді,
Жерге түссе де, ерге түспейді.
Жерге түссе де, ерге түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жеті рет өлген адам жерге де түспейді, яғни онсыз да өмір сүруі мүмкін...
Тура ағаш - үйге тіреу,
Тура жігіт - елге тіреу.
Тура жігіт - елге тіреу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура, әділ, мінезі берік адамның қоғамға сүйеу болатынын айтады. Тура ағаш үйді ұстап тұр...
Тізерлеп жүріп күнелткеннен,
Тік тұрып өлген артық.
Тік тұрып өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға намысты, арды бәрінен биік қоюды үйретеді. Тура мағынасында тізерлеп жүру — еңкейі...
Өзі болған жігіттің,
Түп атасын сұраған ит.
Көкорай шалғын тұрганда,
Қу тақырға қонған ит.
Түп атасын сұраған ит.
Көкорай шалғын тұрганда,
Қу тақырға қонған ит.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзінше орныққан, өз еңбегімен, өз беделімен танылған адамды тегіне қарап кемсітуге болмай...
Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер-азамат пен әйелдің ең жақсы қасиеті — жеке басының қамын ғана емес, отбасы мен елдің м...
Ерден аспақ бар, елден аспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жеке күш-қайратымен, ерлігімен, тіпті кейде өзінен де асып түсетін биікке жетуі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.