Жетімдік туралы — 2-бет 57
Сұрыптау:
Жетімнің көңілі жарты.
Негізгі мағынасы Жетімнің көңілі жарты: ол қанша қуанса да, көңілінің бір жағы бос, мұңды болып қалады. Ата-анасының…
Жетімнің қарны жетеу.
Негізгі мағынасы Жетімнің қарны жетеу: ол тамақты жеті адамның қарнындай жейді, тояр емес. Мақал ұдайы тойып тамақ…
Жетімнің тапқанын ит жер.
Негізгі мағынасы Жетім бала бір нәрсе тапса да, оны қорғап қала алмайды: қолындағысын күштілер тартып алады, тіпті ит…
Жетім өз кіндігін өз кеседі.
Негізгі мағынасы Жетім өз кіндігін өзі кеседі: туғаннан бастап оның қамын жейтін, жолын ашатын кісі жоқ, бәрін өзі…
Жоқшысы жоқ ел жетім.
Негізгі мағынасы Жоқшы — жоғалған малды, жоғалған адамды іздейтін, елдің жоғын жоқтайтын кісі; кең мағынада — біреудің…
Күнде бір мақал
«Жетімдік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Кірекейді өлтірме,
Қонжығы қор болмасын.
Қонжығы қор болмасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кірекейді өлтірмеу, өйткені оның қонжығы жетім қалып, қор болады. Астарлы…
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі…
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғыз…
Қаз бен үйректің панасы - көл,
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
Негізгі мағынасы Қаз бен үйрек көлсіз тіршілік ете алмайды: көл оларға әрі ас, әрі жаудан пана. Жетім мен жесірдің…
Қатарынан қалған кәрі жетім.
Негізгі мағынасы «Қатарынан қалған кәрі жетім» деген мақалдың тура мағынасы — жасы ұлғайса да, артында сүйеуі, тірегі…
Қатыны жоқ үй жетім.
Негізгі мағынасы Қатыны жоқ үй жетім деген мақалдың тура мағынасы — үйде әйел, жар болмаса, сол үйдің берекесі кеміп…
Құс қонбаған көл жетім,
Ел қонбаған жер жетім.
Ел қонбаған жер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қонбаған көлдің сәні де, берекесі де болмайды; ел қонбаған жер де…
Мал жетім күтімменен бағылмаса.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы — малға күтім жасалмаса, ол әлсіреп, күйі кетеді. Астарлы мағынасы — кез келген…
Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Негізгі мағынасы Мақал тірегінен айырылған бес нәрсені «жетім» деп атайды. Оты, яғни шөбі жоқ жерге мал да, ел де…
Тыңдамаса - сөз жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер біреу айтқан сөзді тыңдамаса, ол сөздің әсері де, пайдасы да…
Хансыз ел жетім.
Негізгі мағынасы «Хансыз ел жетім» деген мақалдың тура мағынасы — басшысы, тірегі жоқ халық қорғансыз, бағытсыз қалады…
Шешесі бар жетімнің басында
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
Негізгі мағынасы Әкесі жоқ, бірақ шешесі бар жетімнің басын анасы тарап, сипап, күтіп отырады, ол таза әрі мейірімге…