Жетімдік туралы 36
Жетімдік туралы мақал-мәтелдер — тағдыр, мейірім, қамқорлық пен төзім жайлы халық даналығы.
36
Мақал-мәтел
11.4K
Қаралым
318
Орташа
Сұрыптау:
Ескі киімнің биті ащы,
Жетімнің тілі ащы.
Жетімнің тілі ащы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қиындығын көрген адамның жан дүниесі де, сөзі де өткір болатынын білдіреді. Тура...
Жетімге ауыз берген Құдай нәпаха да береді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім қалған адамды Құдай өзі жебеп, оған тамақ-несібе беретінін айту....
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан айыры...
Жетім жетіге дейін таяқ жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ата-анасынан айырылған жетім бала қорғансыз болып, көп жағдайда таяқ ж...
Жетімнің жегені - желім, ішкені - ірің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың ауыр халін, жоқшылық пен қайғының қасіретін өте өткір бейнелейді. Тура мағы...
Жетімге жүгінбе, жесірге кіжінбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлсізге, қорғансызға ауыр сөз айтып, үстемдік көрсетуге болмайтынын ескертеді. Тура мағын...
Жерге түскен жетімдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге, яғни адам арасына түскен жетім балаға ешкім иелік етпейді, ол қ...
Жетім қозы түртіншек.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы түртіншек дегеніміз — қамқорсыз қалған жас жан иесінің қорғансыз, именшек, әлсіз болатын...
Жетім қозы маңырауық.
**Негізгі мағынасы** «Жетім қозы маңырауық» деген мақал тура мағынасында — анасынан айырылған қозының жиі маңырап, маза...
Жетім балаға жеті бидай да тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың тұрмысы жұтаң, мұқтаждығы көп болатынын білдіреді. Тура мағынада, аз ғана а...
Жетім баланың еншісі - жоғалған тай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың тұрмысы ауыр, тірлігі жұтаң болатынын меңзейді. Тура мағынада, еншіге тиеті...
Жерде жетім жыласа,
әуеде періште тітіркенеді.
әуеде періште тітіркенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім-жесірге, қорғансыз балаға жасалған қиянаттың өте ауыр екенін білдіреді. Тура мағына...
Аталы баланың өзі тойған,
Жетім баланың көзі тойған.
Жетім баланың көзі тойған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әкесі бар, тірегі бар бала өз несібесіне өзі жетіп, тояды; ал жетім бал...
Қаз бен үйректің панасы - көл,
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қаз бен үйрек сияқты су құстары көлді паналап, сол жерде тіршілік етед...
Кірекейді өлтірме,
Қонжығы қор болмасын.
Қонжығы қор болмасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кірекейді өлтірмеу, өйткені оның қонжығы жетім қалып, қор болады. Аста...
Ең көп оқылған
Жетімді жылатпа.
**Негізгі мағынасы** Жетімді жылатпа деген сөздің тура мағынасы — ата-анасынан айырылған, қорғансыз қалған баланың көз ж...
Жетім, жетім демеңіз,
Жетімнің ақысын жемеңіз.
Жетімнің ақысын жемеңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланы кемсітуге, оған төмен қарап, құқығын таптауға болмайтынын ескертеді. Тура ма...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді....
Жетім көрсең, жебей жүр,
Жесір көрсең, демей жүр.
Жесір көрсең, демей жүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім бала мен жесір әйелді көргенде, оларға қолұшын бер, қамқор бол д...
«Жетімдік туралы» мақал-мәтелдер қазақ халқының өмір тәжірибесінен туған терең ойды жеткізеді. Бұл санаттағы нақыл сөздер жетімнің күйін, жалғыздықтың салмағын, қоғамның жауапкершілігін, сондай-ақ мейірім мен қамқорлықтың құнын суреттейді.
Жетімдікке қатысты мақалдар көбіне адамгершілікке шақырып, әлсізге қолдау көрсету, жетімнің ақысын жемеу, біреудің көз жасын қадірлеу сияқты ұстанымдарды бекітеді. Сонымен қатар олар қиындыққа мойымай, сабыр сақтап, еңбекпен күн көру, үміт үзбеу секілді тәрбиелік мәні зор ойларды ұрпақ санасына сіңіреді.
Жетімдікке қатысты мақалдар көбіне адамгершілікке шақырып, әлсізге қолдау көрсету, жетімнің ақысын жемеу, біреудің көз жасын қадірлеу сияқты ұстанымдарды бекітеді. Сонымен қатар олар қиындыққа мойымай, сабыр сақтап, еңбекпен күн көру, үміт үзбеу секілді тәрбиелік мәні зор ойларды ұрпақ санасына сіңіреді.