Жетімнің көңілі жарты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетімнің көңілі жарты» деген мақал жетім баланың ішкі жан дүниесі толық емес, жүрегінде сағыныш пен мұң көбірек болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынасы — ата-анасынан айырылған баланың көңілі жабырқау, тірекке мұқтаж күйде жүруі. Астарлы мағынасы — қамқорсыз қалған адамның жан жарасы ауыр, сондықтан оған мейірім, сүйеніш, жылылық қажет екенін ескерту.
Образдар мен теңеулер
«Көңілі жарты» деген тіркес адамның ішкі әлемі бөлініп, қуанышы толық емес деген образды береді. Бұл жерде «жарты» сөзі сандық мағынадан гөрі, рухани кемдік пен жалғыздықты меңзейді. Мақал жетімнің тағдырын аянышты етіп көрсетіп қана қоймай, қоғамның оған жанашыр болуын да аңғартады. Яғни, жетімге тек тамақ пен киім емес, жүрек жылуы да керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға жанашырлықпен қарау керегін еске салады. Мысалы, мектепте ата-анасы жоқ бала тұйықталып жүрсе, сыныптастары мен мұғалімдері оны сыртқа теппей, қолдау көрсеткені дұрыс. Сонда мақалдың тәрбиелік мәні өмірде анық көрінеді.