Жетім өз кіндігін өз кеседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында жетім бала өз тіршілігін өзі жүргізуге мәжбүр екенін аңғартады. Астарлы мағынасы — ата-ана қамқорлығынсыз қалған адам ерте есейіп, өмірдің ауыртпалығын жалғыз көтереді. Яғни, сырттан көмек аз болғанда, адам өзіне өзі сүйеніп, пысық, төзімді, жауапты болуға тырысады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кіндік кесу» — баланың өмірге келуімен байланысты ең алғашқы белгі. Ал «өз кіндігін өз кесу» тіркесі бейнелі түрде адамның өз тағдырын өзі шешуін, өз күнін өзі көруін білдіреді. Бұл жерде жетімдік тек туыстық жағдай емес, қорғансыздық пен жалғыздықтың символы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана қамқорлығынсыз қалған не өмірдің ауыр жағдайына тап болып, өзін өзі асырауға мәжбүр болған адамға қатысты айтылады. Мысалы, жастайынан жұмыс істеп, оқуын да, тұрмысын да өзі көтерген жасқа: «Ол қиындыққа берілмей, жетім өз кіндігін өз кеседі дегендей, бәрін өзі еңсерді» деп баға береді. Бұл сөз адамды аяп қана қоймай, оның төзімі мен қайратын да мойындатады.