Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312.2K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Тең құрбыңнан кем болсаң,
Көрінгенге жем боласың.
Көрінгенге жем боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзімен деңгейлес, тең құрбыларынан, қатар-құрбысынан артта қалса, әлсіз көрініп, ке...
Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек кем туады.
Батпан ширек кем туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата мен бала ұрпағының қаншалық жақын болса да, бала әкесін дәл қайталамайтынын білдіреді...
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жам...
Қызыл ет кетер,
Қызарған бет қалар.
Қызарған бет қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен тәндік қуаты уақытша екенін, ал ұят, абырой, ар мен намыс ұза...
Ауыл итінің құйрығы қайқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылда жүрген иттің құйрығы қайқы, яғни оның сыртқы пішіні мен жүріс-тұ...
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат...
Жетімді желе, жесірді еле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім баланы да, жесір әйелді де сырт қалдырмай, қолдап-қорғау керек...
Жақсыдан жақсы туса -
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамның ұрпағы да жақсы болып өссе, ол елге биік тірек, үлкен мәр...
Киген тоның ескірер,
Кидіргенің ескірмес.
Кидіргенің ескірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: киім, тон уақыт өте тозады, ескіреді. Ал астарлы мағынасы: адамға жақсы...
Олақ қатын ұл туса,
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ.
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шеберлігі жоқ, ісі келіспейтін адамның қолынан шыққан нәрсенің де берекесіз болатынын мең...
Айдан ұл, Күннен қыз тудырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың баласы асыл, көрікті, тәрбиелі болсын деген ізгі тілегін білдіреді. Тура мағы...
Жақсы - желге қалқан,
күнге пана.
күнге пана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның ел ішіндегі орны қандай биік екенін білдіреді. Тура мағынасында желден қор...
Әйелдің абыройы - дақ түспеген ары.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел адамның қадір-қасиеті оның ар-намысымен өлшенетінін айтады. Тура мағынасында, «абыр...
Ұлы жол үйдің табалдырығынан басталады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапар, алыс жол адамның өз үйінен, табалдырықтан аттаудан бастал...
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да с...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.