Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
314.8K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Ел болам десең, бесігіңді түзе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елдің іргесін берік ету үшін ең әуелі бесікті, яғни сәбидің өсу ортас...
Сыйлағанды сыйла, иілмегенді иле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста өзара сыйластықты сақтауды үйретеді. Кім сені құрметтесе, сен де...
Аузын ашса, сыры көрінеді,
Есігін ашса, төрі көрінеді.
Есігін ашса, төрі көрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы қимыл-қозғалысы мен мінез-құлқы арқылы тануға болатынын айтады. Біреудің сө...
Жақсыдан жаман туса,
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі тек шыққан тегіне емес, өз болмысы мен тәрбиесіне байланысты екенін аңғарт...
Ойнақтаған бота от басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ойнақтап, секеңдеп жүрген бота байқамай отқа түсіп, күйіп қалуы мүмкін....
Ана сүтін ақтамағанды ешкім жақтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың ақ сүтін ақтау — баланың ең басты парызы екенін білдіреді. Ана баланы дүниеге әкел...
Жеміссіз ағаш жұтайды.
**Негізгі мағынасы** Жеміссіз ағаш жұтайды деген мақал тура мағынасында: жеміс бермеген ағаштың нәрі кеміп, күтімсіз қал...
Үлкеннің мың қуанғанынан Баланың бір қуанғаны артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен кісінің көп рет қуануынан гөрі, баланың бір рет шын жүректен қуа...
Жақсы болса, балаңды
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға деген қарым-қатынасы баланың ісіне байланысты өзгеретінін меңзейді. Бал...
Судың басы бұлақ болса да,
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тегінің, тәрбиенің әсерін терең түсіндіреді. Тура мағынасында су да, бұла...
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның асқа, тамаққа немқұрайлы қарамай, оны өз орнымен, қадірін біліп жеу керегін ескер...
Тұңғышыңды дұрыс үйретсең
Соңғылары өздері үйренеді.
Соңғылары өздері үйренеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің ең алғашқы қадамы шешуші екенін айтады. Тұңғыш балаға дұрыс тәрбие, әдеп...
Тал шағында бүкпесең,
Таяқ шағында иілмес.
Таяқ шағында иілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жастайынан тәрбиелі, инабатты, мойымайтын, бірақ қажет жерде иіле білетін болып өсуі...
Қож басқанша қоз бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды қорқытпай, жайымен бағып-қағу керек, әйтпесе үйреншікті жұғымды і...
Басшы көп те, қосшы аз, көбінің басы таз.
**Негізгі мағынасы** «Басшы көп те, қосшы аз, көбінің басы таз» деген мақал бір істі тындыратын адамнан гөрі, өзін басш...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.