Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.9K
Қаралым
277
Орташа
Сұрыптау:
Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, әйелдің үй ішіндегі айтқаны кейде ханның жарлығынан да өтімдіре...
Үйсіз күй болмайды,
Күйсіз сый болмайды.
Күйсіз сый болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйі, баспанасы жоқ адамда көңілдің де, тірліктің де орнықтылығы болмай...
Күйеуіне өкпелеген қатын
Қайнағасына сәлем бермейді.
Қайнағасына сәлем бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі реніштің салдары үлкендерге де сезілетінін білдіреді. Әйел күйеуіне көңіл...
Ата дәулетті болса,
Бала ғибратты.
Бала ғибратты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың, әсіресе әкенің, өмірдегі орны мен ықпалы зор екенін меңзейді. Мұндағы «дәулет...
Жаман өз үйіне өзі қонақ.
**Негізгі мағынасы** «Жаман өз үйіне өзі қонақ» деген мақал адамның өз орнын, өз үйін, өз тіршілігін жатсынбай, керісін...
Әкесінің ақшасына үйленген
Әйелінің қадірін білмейді.
Әйелінің қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз еңбегімен емес, әкесінің ақшасына сүйеніп үйленген жігіт отбасының,...
Жылауық болса да,
Баланың болғаны жақсы.
Баланың болғаны жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала жылап, мазасыз болып көрінсе де, бәрібір оның бар болғаны жақсы д...
Ерлі-зайыпты:
Ұрысар да, керісер,
Керісер де, келісер.
Ұрысар да, керісер,
Керісер де, келісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың өмірінде кикілжің де, реніш те болатынын, бірақ ақырында ақылға келіп,...
Жаман еркектің басын
Жақсы қатын хан қылады.
Жақсы еркектің басын
Жаман қатын даң қылады.
Жақсы қатын хан қылады.
Жақсы еркектің басын
Жаман қатын даң қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі жардың ықпалы адам тағдыры мен абыройына тікелей әсер ететінін айтады. Ту...
Ұрыспай айырылысқан,
Ұялмай қосылады.
Ұялмай қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың арасы ашылып, ренішсіз, сабырмен айырылысса, кейін қайта табысуға жол қалатыны...
Татулық - байлық.
**Негізгі мағынасы** «Татулық - байлық» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, өйткені мұнда байлық ақша мен дүние емес, ада...
Қонағы көп үйдің баласы тоқ.
**Негізгі мағынасы** Қонағы көп үйдің баласы тоқ деген сөздің тура мағынасы — үйге жиі қонақ келсе, сол үйде ас-су, ырыс...
Әр баланың қолында бір шақалақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр баланың қолында бір кішкентай шақалақ, яғни әркім өзіне тиесілі нәр...
Әмеңгердің де әмірі бар.
**Негізгі мағынасы** «Әмеңгердің де әмірі бар» деген мақалдың тура мағынасы — әмеңгер, яғни жесір қалған келінге не отб...
Тыртақай жігітке,
Жыртақай әйел кез болар.
Жыртақай әйел кез болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыртынан жұпыны, ұсқынсыз, берекесіз көрінетін жігітке де сондай міне...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.